Үйінде озған - түбінде озған.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның өз ортасында, үйінде, отбасында қандай болса, түптің түбінде өмірде де сол қасиетімен танылатынын білдіреді. Тура мағынада: үй ішінде еңбекқор, тиянақты, тәртіпті, сөзінде тұратын адам кейін де елге сыйлы болады. Астарлы мағынада: адам мінезі, тәрбиесі, әдеті сыртқа бірден байқалады, сондықтан жақсы қасиет ерте қалыптасса, ол кейінгі жетістікке жол ашады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «үйінде озған» тіркесі — өз шаңырағында озық, алғыр, іскер адам деген ұғымды береді. «Түбінде озған» — уақыт өте келе, өмір сынағында да сол алғырлық пен еңбектің жемісі көрінеді дегенді меңзейді. Яғни үй ішіндегі тәрбие мен мінез — адамның болашағын анықтайтын негіз.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал баланы кішкентайынан дұрыс тәрбиелеудің маңызын түсіндіру үшін жиі айтылады. Мысалы, үйде міндетін ұқыпты орындайтын, үлкенді сыйлайтын, оқуына жауапкершілікпен қарайтын оқушы кейін колледжде де, жұмыста да табысты болуы мүмкін. Сондықтан жақсы әдет пен тәрбие — ұзақ мерзімді жетістіктің бастауы.