Үйірі басқаны ноқта қосады,
Атасы басқаны неке қосады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жылқы үйірін ноқта ұстап тұрады, ал ерлі-зайыптыны неке біріктіреді. Астарлы мағынасы — әр нәрсенің өз тәртібі, өз байлайтын, ұстайтын күші болады. Үйірі басқа, мінезі бөлек адамдарды белгілі бір ортақ ереже, жауапкершілік пен міндет біріктіреді. Отбасында да, қоғамда да берік байланыс кездейсоқ емес, келісім мен заңдылыққа сүйенеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «үйір» — бір топ, орта, ортақ тірлік. «Ноқта» — жылқыны тәртіпке келтіретін құрал, яғни шектеу мен басқарудың белгісі. «Неке» — ер мен әйелдің заңды, рухани және әлеуметтік байланысы. Мақал жылқы мен отбасыны салыстыра отырып, бірлік пен тәртіптің адам өміріндегі маңызын танытады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал түрлі салада қолданылады: отбасы құруда, ұжымда жұмыс істегенде, ортақ ереже сақтауда. Мысалы, екі жасы әртүрлі, мінезі де бөлек жас маман бір жобада жұмыс істесе, оларды «ноқта» іспетті ортақ мақсат, тәртіп және жауапкершілік біріктіреді. Яғни адамдарды жақындастыратын нәрсе — келісім мен міндет.
Atasy basqany neke qosady.