Отбасы туралы 911
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
Күнде бір мақал
«Отбасы туралы» сияқты мақалдар күнде таңертең Telegram-да
911
Мақал-мәтел
334.6K
Қаралым
367
Орташа
Сұрыптау:
Жаман жігіт той бұзар,
Жаман әйел үй бұзар.
Жаман әйел үй бұзар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жаман мінезді адамның, әсіресе үй ішіндегі берекені кетіретін кісінің зиянын айтады. Тура…
Үйің жаман болса, күйің жаман.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адам тұратын үй жайсыз, тар, күтімсіз болса, көңіл-күйі де түсіп…
Кімді сүйсең де,
Шын көңіліңмен сүй.
Шын көңіліңмен сүй.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға сүйіспеншілікті екіжүзділіксіз, таза ниетпен көрсету керек екенін айтады. Кімді жақсы…
Үлкен үйге не керек,
Кіші үйге де сол керек.
Кіші үйге де сол керек.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — үлкен үй де, кіші үй де бірдей нәрсеге мұқтаж. Астарлы мағынасы…
Бодалақ жіпті бос қатын,
Алсаң етті қос қатын.
Алсаң етті қос қатын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал үй ішіндегі іске, әсіресе әйел адамның шаруасына жауапкершілікпен қарау керегін ескертеді…
Келін - келсап, бала - балшық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы келінді келсапқа, баланы балшыққа теңейді. Астарлы мағынасы — жас келін де…
Әйелдің күші жоқ, айласы көп.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: әйелдің күші ер адамның бұлшық еттегі күші сияқты болмауы мүмкін, бірақ…
Бұзылған қатын бұралқы итпен тең.
Негізгі мағынасы Бұл мақал тура мағынасында әйелдің бұзылған, жөнсіз, тәрбиесіз мінезін өте төмен бейнемен салыстырады…
Досыңның үйі - өз үйің,
Досыңның сыйы - өз сыйың.
Досыңның сыйы - өз сыйың.
Негізгі мағынасы Бұл мақал шынайы достықтың тереңдігін көрсетеді. Досыңа барғанда оның үйін бөтен жер деп емес, өз…
Жақсы қатын жарының жақсылығын асырар, Жамандығын жасырар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жақсы жардың отбасы ішіндегі орны өте биік екенін айтады. Жақсы қатын ерінің жақсы қасиетін…
Атың шабан болса -
дүниенің азабы,
Алғаның жаман болса -
бұл дүниенің тозағы,
Балаң жаман болса -
көрінгеннің мазағы.
дүниенің азабы,
Алғаның жаман болса -
бұл дүниенің тозағы,
Балаң жаман болса -
көрінгеннің мазағы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның өміріндегі үш ауыртпалықты қатар көрсетеді: шабысы баяу, жарамсыз ат — жол азабы…
Ебелектен отын болмас,
Ойнастан қатын болмас.
Ойнастан қатын болмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ебелек сияқты ұсақ, бос шөптен жақсы отын шықпайды; ойнақылықпен, жеңіл…
Жездеме тиіп жетілгенім бар болсын.
Негізгі мағынасы «Жездеме тиіп жетілгенім бар болсын» деген мақал адамның біреудің арқасында болса да өмірден орнын…
Тіл - бұлбұл,
Көңіл - бақша,
От - қорған.
Көңіл - бақша,
От - қорған.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам ішкі дүниесі мен сыртқы болмысының мәнін салыстырып тұр. Тіл — бұлбұл, яғни адамның…
Туған мен туған табысады,
Тумағанға пәле жабысады.
Тумағанға пәле жабысады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір-біріне туған-туыс адамдар оңай тіл табысады, аралары жақын болады…
Ұлының кімнен туғанын анасы білер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — баланың әкесі туралы шындықты ең алдымен анасы жақсы біледі деген ой…
Той сылтауымен тон бітер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — той жасаудың сылтауымен адам тон тігіп, киімін бүтіндейді. Астарлы…
Үндеместе пәле бар, отбасында шала бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал екі түрлі құбылысты ескертеді: біріншісі — орынсыз үндемей, ішке бүгіп жүрген адамда…
Нағашым бай, қайным бай,
Қайтіп жарлы қыласың, Құдайым-ай.
Қайтіп жарлы қыласың, Құдайым-ай.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — нағашысы да, қайнысы да бай адамға тұрмысқа шыққан жанның жоқшылық…
Қызды ауыл көңілді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қыздары бар ауылдың тіршілігі қызық, думанды, шуақты болады деген ой…
Даладағы дауылдан
Үйдегі дауыл дүлей.
Үйдегі дауыл дүлей.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сырттағы қауіпті дауылдан да үй ішіндегі жанжалдың, берекесіздіктің ауыр екенін білдіреді…
Ұл жақсысы құрметті,
Келін жақсысы келбетті.
Келін жақсысы келбетті.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ұл мен келіннің жақсы қасиеті тек сыртқы көрініспен емес, мінезі мен іс-әрекеті арқылы…
Абада мал қалса, қатын қарар,
Ниеті бар болса, жанын салар.
Ниеті бар болса, жанын салар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: үйде мал қалса, оны әйел қарайды, ал ниеті түзу, жауапкершілігі бар адам…
Қатын ашуланса қазан қайнатар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: ашуланған әйел үйдегі тірлікті қыздырып, қазанын қайнатып, шаруаны…
Төлсіз тұяқ өспейді.
Негізгі мағынасы «Төлсіз тұяқ өспейді» деген мақалдың тура мағынасы — малдың төлінсіз, яғни ұрпағынсыз, табыны…
Келін, келін, келін бақ,
Келмей жатып сөзін бақ.
Келмей жатып сөзін бақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал келіннің жаңа түскен жеріндегі ең басты міндеті — өз сөзін, мінезін, жүріс-тұрысын аңдап…
Екі әйелі бардың дауы үйінде.
Негізгі мағынасы Бұл мақал екі әйел алған адамның үйінде дау-дамай, келіспеушілік көп болатынын меңзейді. Тура…
Жетесіз әйел ер қадірін білмес.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ақылы мен тәрбиесі кем, түсінігі таяз әйел ер адамның қадірін жете…
Аға жақсы болса, панасы бар,
Жаман болса, жабатын жаласы бар.
Жаман болса, жабатын жаласы бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ағаның отбасындағы, ағайын арасындағы орны өте маңызды екенін білдіреді. Аға жақсы, ақылды…
Ұлсыз қатын шүмекке тоймас.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ұлы жоқ әйелдің көңілі толмай, бір нәрсеге тоқтамай, жетпегенін сезініп…
Бар жақсыңды төреден аяма,
Арқаңды іргесіне таяма.
Арқаңды іргесіне таяма.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — жақсы нәрсеңді, қолыңдағы бар асылыңды төрде отырған қонақтан немесе…
Ерден бағы жанбаған әйел ғаріп.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ерімен бақыт тауып, тіршілігі түзелмеген әйелдің жағдайы ауыр болатынын білдіреді. Тура…
Әйелі өлген
Қызды ауылға қарап жылайды.
Қызды ауылға қарап жылайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: әйелі қайтыс болған ер адам қайғысын сыртқа шығарып, жұбанышты өз…
Қарағай бойы қар жауса,
Жұтамайды сауысқан.
Қанды қалпақ кисе де,
Қиыспайды туысқан.
Жұтамайды сауысқан.
Қанды қалпақ кисе де,
Қиыспайды туысқан.
Негізгі мағынасы Бұл мақал туыстық байланыстың мықтылығын айтады. Қарағайдың биіктігіндей қалың қар жауса да сауысқан…
Жақсы қатын алғанның тойы өз үйінде.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — отбасы құрған адамға тойдың, қуаныштың, береке мен сәннің өз шаңырағында…
Күйеу атымен күл шығар.
Негізгі мағынасы «Күйеу атымен күл шығар» деген мақал күйеудің үй ішіндегі орны мен беделін, оның бір істі бітіріп…
Ашу - ағадан, кешірім - ініден.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ағайын арасындағы сыйластық пен сабырды меңзейді. Тура мағынасында, үлкен аға кейде ашу…
Табақ асымен жарасты,
Кәрі жасымен жарасты.
Кәрі жасымен жарасты.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — табақтағы ас өз ретімен, өз орнымен сәнді болады; сол сияқты кәрі мен жас…
Сұлу алған жолдасынан айырылады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — сыртқы сұлулығына ғана қызығып үйленген адам жолдасын жоғалтып алуы…
Ауылыңа қалың берсең, төменнен бер,
Қызыңа қалың берсең, жоғарыдан бер.
Қызыңа қалың берсең, жоғарыдан бер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — мал-жанға, қалың малға келгенде ауылға беретін көмекті де, қызға…
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрсе…
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
Негізгі мағынасы Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біреуге…
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол…
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі…
Атадан - өсиет, анадан - қасиет.
Негізгі мағынасы Бұл мақал ата-ананың балаға беретін тәрбиесі мен ықпалы зор екенін білдіреді. Тура мағынасында әкеден…
Бұл санатта отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ата-ана қадірін, бала тәрбиесін, ерлі-зайыптылардың сыйластығын, ағайын-туыс арасындағы ынтымақты дәріптейтін халық даналығының қысқа да нұсқа үлгілері.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.