Үйің жаман болса, күйің жаман.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — адам тұратын үй жайсыз, тар, күтімсіз болса, көңіл-күйі де түсіп, тіршілігі ауырлайды. Астарлы мағынасы — адамның өміріндегі тұрмыс жағдайы, отбасылық тыныштық пен үй ішіндегі ахуал оның жан дүниесіне тікелей әсер етеді. Жақсы үй тек баспана емес, ол — тыныштық, береке, жылылық пен сенім орны. Сондықтан үйдің жағдайы нашар болса, адамның да еңсесі түсіп, ісіне, ойына, мінезіне ықпал етеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «үй» — тек қабырға мен шатыр емес, бүкіл тұрмыс, отбасы атмосферасының бейнесі. «Күй» сөзі адамның ішкі халін, көңілінің жайын білдіреді. Яғни сыртқы орта мен ішкі сезім арасында тығыз байланыс бар екені көрсетіледі. Қазақ танымында үйдің берекесі — отбасының амандығы, татулығы, тазалығы және жайлылығы.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамдарға өз үйін таза ұстап, тұрмысын реттеп, отбасында жайлы орта қалыптастырудың маңызын еске салады. Мысалы, үй іші ретсіз, кикілжің көп болса, адам жұмысқа да көңіл бөле алмайды, шаршап жүреді. Ал жылы, тыныш, жинақы орта адамның жанын тынықтырады.