Үйінде асы бардың берер батасы бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Үйінде асы бар адам қолы ашық, көңілі тоқ болады. Яғни үйінде берекесі, несібесі бар кісі келгенге дәм ұсынып, ақ ниетпен батасын береді. Бұл мақалдың астарында тоқшылық пен жомарттықтың, ырыс пен ізеттің байланысы жатыр: ас мол болса, адам да мейірімді, қонақжай, кең пейілді келеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ас» — тек тамақ емес, отбасының берекесі мен тұрмыстың молшылығын білдіреді. «Бата» — қазақ ұғымында ризашылық, ақ тілек, ізгі ниет. Демек, ас пен бата қатар айтылуы халқымыздың «береке бар жерде тілек те, сый да бар» деген түсінігін танытады. Үйдің ішіндегі дәм сырттағы қарым-қатынастың да көрінісі ретінде алынған.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өз мәнін жойған жоқ. Үйі берекелі, асы жеткілікті адам қонағын жылы қарсы алып, ықыласын білдіреді. Мысалы, бір отбасы тойда не мерекеде дастарқанын жайып, келген жұртқа дәм ұсынып, ақ тілегін арнаса, осы мақал дәл сол жағдайға сай айтылады. Ол адамдарды жомарт болуға, барын бөлісуге үндейді.