Отбасы туралы 912
Отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері: бірлік, тәрбие, сыйластық пен өнегені насихаттайтын нақыл сөздер.
912
Мақал-мәтел
199.3K
Қаралым
218
Орташа
Сұрыптау:
Қонақ қонса, ет пісер,
Ет піспесе, бет пісер.
Ет піспесе, бет пісер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қонақ келсе, үй иесі оған ас дайындап, сый-құрмет көрсетуі керек екенін аңғартады. Тура м...
Атың жаман болса, қарың кетер,
Балаң жаман болса, арың кетер.
Балаң жаман болса, арың кетер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырттай екі бөлек нәрсені салыстырғанмен, екеуінің де адам өміріндегі орны зор екенін айт...
Алты ұл туған ананы, ханым десе болады.
Кезек сыйласқан ағайынды жаным десе болады.
Кезек сыйласқан ағайынды жаным десе болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ананың қадірін ерекше биік қояды. Алты ұл өсіріп, оларды елге тірек етіп тәрбиелеген ана...
Татулық - табылмайтын бақыт.
**Негізгі мағынасы** Татулық — адамдардың өзара сыйласып, бір-біріне ренішсіз, түсіністікпен өмір сүруі. Мақалдың тура м...
Аз асқа жасауыл болма,
Көп асқа бөгеуіл болма.
Көп асқа бөгеуіл болма.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды тамақты да, ырысты да орынсыз шектеуге, кедергі жасауға болмайтынын үйретеді. Тура...
Ауылдасың жақсы болса,
Ағайының не керек?
Алған жарың жақсы болса,
Айтың-тойың не керек?
Ағайының не керек?
Алған жарың жақсы болса,
Айтың-тойың не керек?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың түпкі ойы — адамның өміріндегі ең жақын тіректердің бірі жақсы көрші мен жақсы жар еке...
Жаман үйдің қонағы билейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үй иесі әлсіз, тәртіпсіз немесе беделі төмен болса, келген қонақ өзін...
Ер жігіттің:
аты жақсы болса - бір бақыт,
жары жақсы болса - бір бақыт.
аты жақсы болса - бір бақыт,
жары жақсы болса - бір бақыт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ер азаматтың өміріндегі екі үлкен тіректі көрсетеді: жүйрік аты мен жақсы жары. Тура мағы...
Айырылған азады, қосылған озады.
**Негізгі мағынасы** Айырылған азады, қосылған озады деген мақалдың тура мағынасы — бөлінген, шашыраған жұрттың күші кем...
Атаның жүгі - атанның жүгі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — атаның көтерген жүгін атан түйе ғана тарта алады деген ой. Астарлы мағ...
Ағайының бай болса,
Асағаның май болар.
Асағаның май болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ағайының дәулетті, жағдайы жақсы болса, сенің де тұрмысыңа соның шарап...
Жаттан жеген майлы астан,
Жақынның жұдырығы артық.
Жақынның жұдырығы артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бөтеннің сыйлап берген мол, дәмді асына қарағанда, өз жақыныңның тіпті...
Тату үйдің тамағы да тәтті.
**Негізгі мағынасы** Тату үйде береке болады, сондықтан ондағы қарапайым ас та дәмді көрінеді. Бұл мақалдың тура мағынас...
Қыздың малы - қардың суы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қыздың өз үйіндегі малына, жасауы мен дүниесіне ұзақ тұрақтайтын, берік байлық деп қарама...
Керіскеннің кесірі келген бақты кетірер.
**Негізгі мағынасы** Керігу, ұрысу, қырсығу сияқты теріс мінездер адамның да, отбасының да, ортаның да берекесін қашырад...
Ең көп оқылған
Аста тұз тәтті, адамда дос тәтті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша, асқа дәм беретін нәрсе — тұз, ал адам өмірін мәнді ететін нәрс...
Ата - асқар тау,
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
Ана - бауырындағы бұлақ,
Бала - жағасындағы құрақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың бала өміріндегі орнын өте биік, өте қымбат етіп көрсетеді. Ата — асқар тау: ол...
Ағасы бардың жағасы бар,
Інісі бардың тынысы бар.
Інісі бардың тынысы бар.
**Негізгі мағынасы** Ағасы бар адам қорғансыз емес, сүйенер тірегі, ақыл сұрайтын үлкені болады. «Жағасы бар» деу — біре...
Балаң жақсы болса,
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
Жердің үсті жақсы.
Балаң жаман болса,
Жердің асты жақсы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бала тәрбиесінің адам өміріндегі ең үлкен құндылық екенін білдіреді. Бала жақсы, тәрбиелі...
Қымызды кім ішпейді,
Қызды кім айттырмайды.
Қызды кім айттырмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы бойынша қымызды көп адам ішеді, ал қызды айттыру — қазақтың ертеден келе...
Бұл санатта отбасы туралы қазақ мақал-мәтелдері жинақталған. Олар ата-ана қадірін, бала тәрбиесін, ерлі-зайыптылардың сыйластығын, ағайын-туыс арасындағы ынтымақты дәріптейтін халық даналығының қысқа да нұсқа үлгілері.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.
Отбасы — қоғамның негізі. Сондықтан бұл мақал-мәтелдер күнделікті өмірде бағыт-бағдар беріп, үлкенді құрметтеу, кішіге қамқор болу, татулықты сақтау сияқты құндылықтарды ұрпақ санасына сіңіруге көмектеседі. Мұнда берілген нақыл сөздер тәрбиеге, қарым-қатынасқа және отбасы бірлігіне қатысты ойды терең жеткізеді.