Келін, келін, келін бақ,
Келмей жатып сөзін бақ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал келіннің жаңа түскен жеріндегі ең басты міндеті — өз сөзін, мінезін, жүріс-тұрысын аңдап сөйлеу екенін ескертеді. Тура мағынасында, келін келген бойда-ақ әр сөзіне ие болып, орынсыз сөйлемеуі керек деген ой бар. Астарлы мағынасында бұл тек келінге емес, кез келген адамға қатысты тәрбиелік ұстаным: жаңа ортаға келгенде алдымен байқа, үйрен, содан кейін сөйле. Асығыс сөз кейде сыйластыққа сызат түсіреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «келін» сөзі — отбасыға жаңадан қосылған адам, ал «келін бақ» деуі — оны күтіп-бағу, тәрбиелеу, жөн сілтеу мағынасын береді. «Келмей жатып сөзін бақ» деген тіркес — адам есіктен аттамай тұрып-ақ тілін тыйып, сабыр сақтауы керек деген бейнелі ой. Халық сөзі келінді үлгілі, иба сақтаған, сыпайы болуға үндейді.
Қазіргі өмірде
Бүгінгі күні бұл мақалды жаңа ұжымға, оқу орнына не жұмысқа келген адамға қатысты да айтуға болады. Мысалы, жаңа қызметке тұрған адам алғашқы күні-ақ бәрін сынап, артық сөйлесе, ұжыммен тіл табысуы қиын болады. Сондықтан алдымен ортаға бейімделіп, кейін пікір айту — осы мақалдың қазіргі өмірдегі мәні.
Kelmeı jatyp sózin baq.