Кісі есігі - темір (тоң) есік.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — өзгенің үйінің есігі темірдей қатты, суық, жабық деген ұғым береді. Астарлы мағынасы — жат жерде адам өзін еркін сезіне алмайды, өз үйіңдей жылылық пен сенім болмайды. Яғни, бөтеннің босағасы қанша берік, сәнді болғанымен, ол өз шаңырағыңның орнын баса алмайды. Бұл сөз адамға туған үйдің, ағайын-туыстың, өз ортасының қадірін білуге шақырады.
Образдар мен теңеулер
«Темір (тоң) есік» — жат жұрттың суық, салқын қабағын бейнелейтін образ. Темірдің қаттылығы мен тоңның суықтығы арқылы бөгде үйдегі жатсыну, салқын қатынас, іштей жаттық сезімі көрсетіледі. Ал есік — тек кіріп-шығатын орын емес, адамның өмір сүретін ортасына, берекесіне, көңіл күйіне ишара.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адам өз үйінің, отбасының, туған ортасының жылуын бағалағанда айтылады. Мысалы, студент жатақханада тұрғанда, алғашқыда бәрі ыңғайлы көрінгенімен, біраздан соң анасының дастарханы мен үйдегі мейірімді сағынуы мүмкін. Сонда үлкендер: «Кісі есігі — темір есік» деп, туған үйдің қадірін еске салады.