Жұрт өлгенге келмейді,
Артында қалғанға келеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — адам қайтыс болғаннан кейін жұрт оның өзіне емес, артында қалған еліне, жақынына келеді. Астарлы мағынасы — қайғыны бөлісу, жұбату, қолдау көрсету тірілерге қажет. Яғни көптің көңілі марқұмнан гөрі, оның артында қалған жесірі мен жетіміне ауады. Халық осы арқылы қиын сәтте жалғыз қалдырмай, ел болып демеудің маңызын айтады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «өлген» сөзі — өмірден өткен адамды, ал «артында қалған» — оның отбасы мен туған-туысын білдіреді. «Жұрт» сөзі көпшілікті, ел ішіндегі жанашыр қауымды көрсетеді. Мұнда адам өмірінің өткіншілігі мен тірілердің бір-біріне сүйеу болуы бейнеленген. Яғни қайғының салмағы бір адамның емес, бүтін отбасының мойнына түсетінін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қайтыс болған адамның рухына құрметтен бөлек, оның отбасына қол ұшын созу керек екенін еске салады. Мысалы, ауылда бір үйдің отағасы қайтыс болса, көршілер ас-суын дайындап, шаруасына көмектесіп, бала-шағасына демеу болады. Сонда ғана халықтың «жұртшылық» деген ұйытқы күші көрінеді.
Artynda qalǵanǵa keledi.