Келін жаман емес,
Келген жері жаман.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал келінді жеке кінәламай, оның мінезі мен болмысы көбіне түскен ортасына, яғни келген жеріндегі тәрбие мен сыйластыққа байланысты екенін білдіреді. Тура мағынада келінге баға беріліп тұрғандай көрінгенімен, астарында «адамды орта қалыптастырады» деген терең ой жатыр. Егер жаңа түскен үйде түсіністік, ізет, дұрыс бағыт болса, келін де сол үйдің тәртібіне бейімделіп, жақсы адамға айналады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «келін» — жаңа ортаға келген адам, ал «келген жері» — оның өскен не түскен ортасы, отбасы мен әулеттің тәрбиесі. Халық келінді сынағанда да, сол адамның әрекетін ғана емес, оны тәрбиелеп отырған ортаны да бірге қараған. Бұл мақал әлеуметтік жауапкершілікті, үлкендердің үлгісін және үй ішіндегі ахуалдың маңызды екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды жас маман, жаңа қызметкер не жаңа ортаға келген адам туралы да айтуға болады. Мысалы, жұмысқа жаңадан келген қызметкер салқын қабылданып, қолдау көрмесе, оның бейімделуі қиын болады. Ал жылы қарым-қатынас болса, ол тез үйреніп, жақсы нәтиже көрсетеді. Сондықтан мақал ортаның адамға әсерін ескеруге шақырады.
Kelgen jeri jaman.