Кей сорлының қатыны
Күндіз ауру, түнде сау.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал кейбір үй ішіндегі ауыр жағдайды, әсіресе ер мен әйелдің тірлігі жараспай, бірінің қолайсыздығы біріне салмақ болып отырған күйді әжуа түрінде бейнелейді. Тура мағынасында «қатыны күндіз ауру, түнде сау» дегені — адамға күні бойы мазасыздық, ал түнде де тыныштық бермейтін, орынсыз қылықты меңзейді. Астарлы мағынасы — жұбайлық өмірде түсіністік, сабыр, сыйластық болмаса, тұрмыс та, көңіл де берекесіз болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «күндіз ауру, түнде сау» деген қарама-қарсы образ бір адамның мінезі тұрақсыз, қылығы екіұшты екенін білдіреді. «Ауру» сөзі мұнда тек денсаулықты емес, үй ішін ширықтыратын, шаршататын мінезді де танытады. Ал «сау» сөзі күндізгі бейнемен үйлеспей, түнде керісінше қалыпқа келетіндей көрінуі арқылы мысқыл күшейеді. Бұл — тұрмыстағы ретсіздік пен мінездің қисынсыздығын әшкерелейтін өткір сөз.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал отбасында бір адамның тұрақсыз, мазасыз қылығын сипаттағанда айтылады. Мысалы, біреу күндіз үй шаруасына араласпай, түнде бәрін қайта-қайта тексеріп, үйдегілердің тынышын алса, «Кей сорлының қатыны күндіз ауру, түнде сау» деп мысқылмен айтуы мүмкін.
Kúndiz aýrý, túnde saý.