Келінге өкпе тисе, көңілі көкке жетеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал келінге қатты сөз айтылып, реніш түссе, оның көңіліне ауыр тиетінін білдіреді. Астарлы мағынасы — жас келінді орынсыз сынап, жөнсіз өкпеге қалдырмай, сыйлап, түсіністікпен қарау керек. Өйткені келін — жаңа түскен отбасының мүшесі, оның көңілі нәзік, жүрегі жараланғыш болады. Үй ішіндегі татулық пен жылылық сақталса, келін де елге тез сіңіп, берекенің ұйытқысына айналады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «өкпе тию» — жай ғана ренжу емес, жанға бататын сөз, көңілге кірбің түсу. Ал «көңілі көкке жетеді» деген тіркес келіннің мұңайып, ішінен тынатынын, реніштің шегіне жететінін бейнелейді. «Көкке жету» — әсірелеу арқылы айтылған, реніштің өте күшті екенін көрсететін образ.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал отбасы ішінде, әсіресе келін мен ене, келін мен абысын арасындағы қарым-қатынаста әлі де мәнін жойған жоқ. Қазір де жас келінге бірден талап қоя бермей, сабырмен үйрету керек. Мысалы, жаңа түскен келін үй тірлігін толық білмей қалса, оны көптің көзінше сөкпей, оңаша түсіндірсе, арадағы сыйластық сақталады.