Керіскеннің кесірі келген бақты кетірер.
«Керіскеннің кесірі келген бақты кетірер.» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бір-бірімен қырсығып, таласып, келіспейтін адамдардың кесірі қолға келген бақытты да кетіреді. Мақал араздық пен қыңырлықтың бақ-берекені қуатынын айтады. Отбасында, ағайын арасында, серіктестер арасында ұдайы талас болса, келген мүмкіндік пайдаланылмай қалады, оңай істің өзі бұзылады. Кесір — тек жаман нәтиже емес, адамның өз мінезінен туатын сәтсіздік. Мақал сабыр мен келісімді бақыттың қорғаны деп көрсетеді.
Образдар мен теңеулер
Керісу — бір-біріне қыңырлық жасау, айтқанынан қайтпай таласу. Кесір — бақытсыздық, зиян, кесапат; «кесірі тиді» деген тіркес біреудің жаман ісінен басқаға келген зиянды білдіреді. Мақалдың әсері дыбыстық құрылымында: «керіскеннің кесірі келген ... кетірер» — негізгі сөздердің бәрі «к» дыбысынан басталады. Бұл аллитерация сөйлемді қатқыл, тасқа соққан дыбыс сияқты етеді, ұрыс-керістің шуын еске салады. «Келген — кетірер» жұбы бақтың келуі мен кетуін бір сөйлемге сыйдырады.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Дауласқан отбасы мүшелеріне, серіктестерге, бір команданың адамдарына ескерту ретінде, кейде қатаң үнмен айтылады. Мысалы, бірігіп асхана ашқан, бірақ ұдайы ұрысатын екі досқа ағасы: «Керіскеннің кесірі келген бақты кетірер, келісіңдер», — дейді. Біреудің әділетсіздікке қарсы шыққанын керіс деп айыптау үшін қолданса, сөз орынсыз.
Қолданылу жағдаяттары
— Ауылда екі көрші жайылым үшін ұрсысып, ақыры екеуі де шабындықтан айырылғанда, қарттар мақалды айтты.
— Жеңіске жақын келген командада екі ойыншы ұрысып, ойын ұтылғанда, бапкер киім ауыстыратын бөлмеде мақалды айтты.
— Отбасында ата-анасының кешке қарай керісіп қалғанын көрген ұлы әжесінен естіген мақалды айтып, оларды күлдірді.