Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
316.2K
Қаралым
190
Орташа
Сұрыптау:
Үйінде атасы бардың
берер батасы бар .
берер батасы бар .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үйінде атасы бар адамның үлкеннің батасын алып отыратыны. Астарлы мағы...
Қожаны көрсең, Қыдыр тұт,
Төрені көрсең, қадір тұт.
Төрені көрсең, қадір тұт.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — қожаны да, төрені де көргенде оларды құрметтеп, сыйлап қарсы алу кере...
Өзім білем деген өлер,
Көп біледі деген күлер.
Көп біледі деген күлер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз білімін асырып, басқаны менсінбей сөйлеуі қауіпті екенін ескертеді. «Өзім біле...
Пышағыңды мұқалтпа,
Не кеспесті біліпсің?
Сырын білмей сыр айтпа,
Не деспесті біліпсің?
Не кеспесті біліпсің?
Сырын білмей сыр айтпа,
Не деспесті біліпсің?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды сөзге де, іске де абай болуға шақырады. Біріншісі — пышақты мұқалтпа дегені, өз құ...
Есепсіздің есесі кетеді.
**Негізгі мағынасы** Есепсіз, яғни ойланбай, мөлшер мен тәртіпті сақтамай істеген адамның ақыры шығынға ұшырайтынын білд...
Кеңесіп кескен қол ауырмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: қолды бірнеше адам ақылдасып кессе, қателік азаяды, ауыртпалығы жеңілде...
Сұрап алған сыйлықтың қадірі жоқ.
**Негізгі мағынасы** Сұрап алған сыйлықтың қадірі болмайды дегені — адам өзі тіленіп, сұрап алған дүниені көп жағдайда ш...
Жаңылмайтын жақ жоқ,
Сүрінбейтін тұяң жоқ.
Сүрінбейтін тұяң жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам баласының бәрі де қателесетінін, ешкімнің мүлде мінсіз болмайтынын білдіреді. Тура м...
Жақсылық қылсаң - өзіңе,
Жамандың қылсаң - өзіңе,
Аспанға қарап оқ атсаң,
Қайтып тиер өзіңе.
Жамандың қылсаң - өзіңе,
Аспанға қарап оқ атсаң,
Қайтып тиер өзіңе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жасаған ісі, түбі, өзіне қайта оралатынын айтады. Жақсылық істесең, оның игілігін...
Тіріде үйің, өлгенде көрің кең болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға тіршілікте де, өмірден өткен соң да орны кең, жағдайы жақсы болсын деген тілек мән...
Жорғаның қадірін желгенде біледі,
Жақсының қадірін өлгенде біледі.
Жақсының қадірін өлгенде біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның, не жақсы нәрсенің шын бағасы көбіне ол көзден таса болғанда, не айырылғанда ғана...
Есік алды төбе болса,
Ерттеп қойған атпен тең.
Ауылда бір қария болса,
Жазып қойған хатпен тең.
Ерттеп қойған атпен тең.
Ауылда бір қария болса,
Жазып қойған хатпен тең.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: есік алдындағы төбе адамға алысты бақылауға, айналаны шолуға ыңғайлы; е...
Балалық шағы - патша тағы.
**Негізгі мағынасы** «Балалық шағы - патша тағы» деген мақал балалық дәуреннің адам өміріндегі ең еркін, ең қызық, ең а...
Ат иесіз болмас,
Қазан күйесіз болмас.
Қазан күйесіз болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр нәрсенің өз иесі, өз күтімі болатынын білдіреді. Тура мағынасында ат иесіз жүрмейді, қ...
Жұмақ аналардың табанының астында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ананың қадірі мен орны бәрінен биік екенін білдіреді. Тура мағынасында жұмақ ананың табан...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.