Ноқталы басқа бір өлім,
Ақыры бір күн келмей ме?
Ажалдың соққан дауылы,
Өмірдің шамы сөнбей ме?
«Ноқталы басқа бір өлім, Ақыры бір күн келмей ме? Ажалдың со…» — мағынасы қандай?
Негізгі мағынасы
Бұл мақал-өлең адамның өмірі өткінші екенін, ажалдың бәріне ортақ шындық екенін білдіреді. «Ноқталы бас» дегені — адам баласы, яғни ноқта тағылған мал сияқты, пенде өмірдің шегінен аса алмайды деген астар бар. Бір күні әркімнің де ғұмыры бітеді, сондықтан өмірді бос өткізбей, қадірін білу керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ажалдың соққан дауылы» — күтпеген, тоқтатуға келмейтін өлімнің күші. «Өмірдің шамы» — адамның жаны мен ғұмыры. Шамның сөнуі — тіршіліктің тоқтауы. Дауыл мен шамның бейнесі өмірдің нәзік, ал өлімнің қатал екенін әсерлі көрсетеді.
Қазіргі өмірде қолданылуы
Қазіргі заманда бұл сөз адамға сабыр, тәубе және жауапкершілік үйретеді. Мысалы, адам денсаулығын күтпей, уақытын тек бос әуреге жұмсап жүрсе, осы мақал оны ойландырады: өмір қысқа, сондықтан жақсылық жасап, білім алып, жақындарға қамқор болу қажет.
Aqyry bir kún kelmeı me?
Ajaldyń soqqan daýyly,
Ómirdiń shamy sónbeı me?