Ойнап сөйлесең де, ойлап сөйле.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды кез келген сөзді жеңіл айтпауға шақырады. Тіпті әзілдеп, ойнап сөйлегеннің өзінде де, сөздің салмағын, кімге қалай әсер ететінін ойлау керек. Тура мағынасында — сөйлемес бұрын ойлану; астарлы мағынасында — орынсыз сөз, аңдамай айтылған қалжың, біреудің көңілін қалдырып, арты өкінішке әкелуі мүмкін деген ескерту.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ойнап сөйлеу» — еркін, қалжың аралас сөйлеу дегенді білдіреді. Ал «ойлап сөйлеу» — сол қалжыңның өзінде ақыл таразысын қолдану. Яғни сөзді ойын емес, жауапкершілік деп тану керек. Халық бұл жерде тілдің өткір қылыштай екенін меңзейді: дұрыс қолдансаң — пайда, абайсыз қолдансаң — зиян.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желіде, чатта не күнделікті әңгімеде өте орынды. Мысалы, біреу досы туралы қалжыңдап, оны көпшілікке жіберіп қояды да, досы ренжіп қалады. Осындайда «Ойнап сөйлесең де, ойлап сөйле» деген сөз еске түседі: әзілдің де шегі, сөздің де жөн-жосығы бар.