Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
488.3K
Қаралым
294
Орташа
Сұрыптау:
Көргенді көпті жеңеді.
**Негізгі мағынасы** Көргенді адам — өмірден сабақ алған, жөн-жосықты білетін, көпті көріп, тәжірибе жинаған жан. Мұндай...
Сиырға су көрсетпе,
Жаманға сый көрсетпе.
Жаманға сый көрсетпе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында сиырды суға апарып көрсетпе, жаман адамға сый-құрмет көрсетпе дегенді бі...
Бір аяқ қымыздың екі аяқ желі бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: бір аяқ қымызды ішуге болғанымен, оған жету үшін екі аяқтай жүріп еңбек...
Үйінде атасы бардың
берер батасы бар .
берер батасы бар .
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — үйінде атасы бар адамның үлкеннің батасын алып отыратыны. Астарлы мағы...
Бота алғанша бата ал.
**Негізгі мағынасы** «Бота алғанша бата ал» деген мақалдың тура мағынасы — мал-мүлік, пайда қумай тұрып, үлкеннің ақ ба...
Жаманды жаман дей берме,
Жасып кетер.
Жақсыны жақсы дей берме,
Тасып кетер.
Жасып кетер.
Жақсыны жақсы дей берме,
Тасып кетер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға сөзді орынсыз айта бермеуді, біреуді бетіне басып мақтап не даттауда абай болуды е...
Қазаннан қақпақ кетсе,
Иттен ұят кетеді.
Иттен ұят кетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тәртіп пен бақылау әлсіресе, арсыздық пен берекесіздік көбейеді дегенді білдіреді. Тура м...
Ақ пен қызыл арасында.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал тура мағынасында екі түстің, яғни ақ пен қызылдың арасын меңзегендей көрінеді. Астарлы ма...
Құр табаққа бата жүрмейді.
**Негізгі мағынасы** «Құр табаққа бата жүрмейді» деген мақалдың тура мағынасы — дастарқанда ас болмаса, бата да берілме...
Менің атым Оғыз хан болар,
Оны білмек баршаңызға парыз болар.
Оны білмек баршаңызға парыз болар.
**Негізгі мағынасы** Бұл жолдарда адам өз атын ғана емес, елге танылатын, салмағы бар есімін айтып тұр. Тура мағынасы —...
Атан өлсе сойылар,
Арыс өлсе қойылар,
Қансонар қайдан табылар?
Арыс өлсе қойылар,
Қансонар қайдан табылар?
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ердің, елге тірек болған азаматтың орны бөлек екенін білдіреді. Түйе өлсе — оның еті сойы...
Ұялмас бетке талмас жақ береді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал беті ұялмайтын, ар-ұяты әлсіз адамға жұрттың да, өмірдің де жеңіл қарайтынын білдіреді. Т...
Ақырын жүріп, анық бас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды асықпай, байыппен әрекет етуге шақырады. Тура мағынасында — жолда жай жүріп, аяқт...
Мешкей деген жақсы атақ емес.
**Негізгі мағынасы** «Мешкей деген жақсы атақ емес» деген мақалдың тура мағынасы — тым көп жейтін, қарынды ғана ойлайты...
Ат сүрінбей жер танымас,
Ер сүрінбей ел танымас.
Ер сүрінбей ел танымас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ат жолда сүрінбей, жердің ой-шұңқырын, бедерін толық тани алмайды. Аст...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.