Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
316K
Қаралым
190
Орташа
Сұрыптау:
Жона бергеннің жұқарар кезі,
Соза бергеннің үзілер кезі.
Соза бергеннің үзілер кезі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсені қайта-қайта жона берсең, ол жұқарып, ақыры тозады; ал соза...
Аз сөйлесең де, саз сөйле.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп сөйлемей, сөзді орнымен айту. Астарлы мағынасы — адам әр сөзін ойл...
Көз бір уыс топыраққа тояды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам көзі тірі кезінде қанша нәрсені көрсем, қанша дүниеге қызықсам д...
Үгітті ұққанға, ақылды жұққанға айт.
**Негізгі мағынасы** Үгітті ұққанға, ақылды жұққанға айт деген мақал ақыл-кеңес әркімге бірдей дарымайтынын білдіреді....
Кісі болар баланың,
Кісесінен белгілі.
Кісесінен белгілі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал баланың ертеңгі адамдық қалпы, мінезі мен тәрбиесі ерте кезден-ақ байқалатынын білдіреді....
Адам баласы ит жанды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам баласының төзімді, шыдамды, қиындыққа көнбіс келетінін білдіреді. Тура мағынасында а...
Қылша мойным - талша.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — «жіңішке мойным ағаштың талындай нәзік» дегенді білдіреді. Астарлы ма...
Той өткен соң даңғара.
**Негізгі мағынасы** «Той өткен соң даңғара» деген мақал бір істің, қызықтың не думанның уақыты өтіп кеткеннен кейін да...
Ата ұлы аталықтың сөзін айтады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ұл бала әкесінен көргенін, естігенін, үйренгенін қайталайды деген сөз....
Жоғалғанды жоқтама,
Жоққа өкінбе.
Жоққа өкінбе.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды болмай қалған іске, кетіп қалған дүниеге, орындалмай қалған ойға шамадан тыс өкіні...
Атың барда жер таны,
Асың барда ел таны.
Асың барда ел таны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: адамда аты-жөні, көлігі, жолға жарар мүмкіндігі бар кезде алыс жерлерді...
Жазасын тартпайтын жамандық болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — істелген жаман іс, әділетсіз әрекет немесе теріс қылық бір күні міндет...
Алты Алашқа қорланба, ағайынға қорлан.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның абыройы мен намысы көпшілік алдында емес, ең алдымен өз туысы, ағайыны арасында б...
Кәрі, кәрінің сөзі - дәрі.
**Негізгі мағынасы** Кәрі адамның сөзі бос айтылмайды, өйткені оның артында көп жылдық тәжірибе, өмір көргендік, қателік...
Қару алсаң, мылтық ал,
Қарның ашса - тамағың,
Жаяу жүрсең - таяғың.
Қарның ашса - тамағың,
Жаяу жүрсең - таяғың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға қандай іске кіріссең де, соған сай әзірлікпен бар деген ой айтады. Қару алсаң, ең...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.