Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
488.1K
Қаралым
294
Орташа
Сұрыптау:
Сөзің тәтті болсын,
Антың қатты болсын.
Антың қатты болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның сөзі жұмсақ, жылы, елге жағымды болуын, ал берген анты берік, бұзылмайтын болуы к...
Үгітті ұққанға, ақылды жұққанға айт.
**Негізгі мағынасы** Үгітті ұққанға, ақылды жұққанға айт деген мақал ақыл-кеңес әркімге бірдей дарымайтынын білдіреді....
Бақыт кілті - еңбекте.
**Негізгі мағынасы** Бақытқа жетудің жолы жалқаулықта емес, маңдай тер мен тынымсыз әрекетте жатыр. Бұл мақал тура мағын...
Ұлы сөзден ұлағат.
**Негізгі мағынасы** «Ұлы сөзден ұлағат» дегеніміз — терең мағыналы, салмақты, орынды айтылған сөзден адамға тәрбие, ақ...
Ұлыстың ұлы күні алдыңа келсе,
Атаңның құнын кеш.
Атаңның құнын кеш.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал Наурыз сияқты Ұлыстың ұлы күні келгенде адам жүрегі кең, ниеті таза болуы керек дегенді б...
Өзім білем деген өлер,
Көп біледі деген күлер.
Көп біледі деген күлер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өз білімін асырып, басқаны менсінбей сөйлеуі қауіпті екенін ескертеді. «Өзім біле...
Аз сөйлесең де, саз сөйле.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп сөйлемей, сөзді орнымен айту. Астарлы мағынасы — адам әр сөзін ойл...
Ата ұлы аталықтың сөзін айтады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ұл бала әкесінен көргенін, естігенін, үйренгенін қайталайды деген сөз....
Кұлақпен естігенді көзбен көрген артық,
Көзбен көргенді бастан кешкен артық.
Көзбен көргенді бастан кешкен артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірден алынған шынайы тәжірибенің бәрінен де қымбат екенін айтады. Құлақпен естіген хаба...
Өнегелі қарт жоқ жерде
Өнерлі жас та жоқ.
Өнерлі жас та жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қарт адамның өмірден көргені, ақылы мен тәрбиесі жоқ жерде жас ұрпақтың да дұрыс қалыптас...
Өліспей беріспейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсеге не жерге, не намысқа, не мақсатқа оңайлықпен қол жеткізу б...
Атадан жақсы ұл туса,
Қар үстіне от жағар.
Атадан жаман ұл туса,
Ат үстінен ит қабар.
Қар үстіне от жағар.
Атадан жаман ұл туса,
Ат үстінен ит қабар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ата-ананың тәрбиесі мен ұрпақтың мінезі өмірге тікелей әсер ететінін айтады. Жақсы ұл әке...
Пірдің соңы - Бекет,
Ердің соңы - Есет.
Ердің соңы - Есет.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — пір, яғни рухани жол көрсетуші адамның соңында Бекет, ал ер-азаматтың...
Адам қатесіз болмайды,
От түтінсіз болмайды.
От түтінсіз болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның қателесуі — табиғи құбылыс екенін айтады. Яғни, ешкім мінсіз емес, әр адам өмірін...
Надан күзетеді, дана түзетеді.
**Негізгі мағынасы** Надан адам бір істің, бір жағдайдың сырын терең түсінбей, тек сырттай бақылап, бос күзетумен шекте...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.