Өсиет туралы 1659
Өсиет туралы мақал-мәтелдер ақыл, тәрбие, өмірлік сабақ пен адамгершілік құндылықтарды қысқа да нұсқа жеткізеді.
1659
Мақал-мәтел
488.4K
Қаралым
294
Орташа
Сұрыптау:
Мешкей деген жақсы атақ емес.
**Негізгі мағынасы** «Мешкей деген жақсы атақ емес» деген мақалдың тура мағынасы — тым көп жейтін, қарынды ғана ойлайты...
Ат сүрінбей жер танымас,
Ер сүрінбей ел танымас.
Ер сүрінбей ел танымас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — ат жолда сүрінбей, жердің ой-шұңқырын, бедерін толық тани алмайды. Аст...
Бір ауызға екі елі қакпақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сөзді тежеп, артық сөйлемей, ойлап сөйлеу керек дегенді білдіреді. Тура мағынасында ауызғ...
Адамды алдау - арыңның алдында күнә,
Ағаны алдау - ананың алдында күнә.
Ағаны алдау - ананың алдында күнә.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды алдаудың да, ағайын ішіндегі үлкенді алдаудың да ауыр күнә екенін ескертеді. Тура...
Жаманға сөз айтсаң,
Ақыл таппас жол айтады.
Ақыл таппас жол айтады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман мінезді, сөзіне тоқтамайтын адамға ақыл айтсаң да, одан дұрыс нәтиже шықпайтынын бі...
Қызыл бет ұятсыз.
**Негізгі мағынасы** «Қызыл бет ұятсыз» мақалы адамның бетінің қызаруы, ұялуы оның ар-ұяты бар екенін білдірсе, ал ұялма...
Тіземнен сүріндірсең сүріндір,
Тек тілімнен сүріндірме.
Тек тілімнен сүріндірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның денесіне, күшіне тиіскеннен гөрі, сөзіне, абыройына қол сұқпауды ескертеді. Яғни,...
Жақсы адам қартайса,
Жазып қойған хаттай.
Жаман адам қартайса,
Бықсып жанған шоқтай.
Жазып қойған хаттай.
Жаман адам қартайса,
Бықсып жанған шоқтай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезінің өмір бойы өзгермейтінін меңзейді. Жақсы адам қартайған сайын да қадірі арт...
Үлкен десең, түйеге жүгін,
Сақалды десең, текеге жүгін.
Ақыл іздесең, адамға жүгін.
Сақалды десең, текеге жүгін.
Ақыл іздесең, адамға жүгін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам баласының ең басты қасиеті – ақыл мен парасат екенін айтады. Түйе мен теке сыртқы кө...
Сойыл күшін басқа түскен біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: сойылдың ауыр соққысы бастан өткен адамға ғана анық сезіледі. Астарлы м...
Жаңадан байыған жақынын танымас.
**Негізгі мағынасы** Жаңадан байып, дәулетке қолы жеткен адам кейде бұрынғы туысын, жақынын, бірге өскен жора-жолдасын м...
Балалық шағы - патша тағы.
**Негізгі мағынасы** «Балалық шағы - патша тағы» деген мақал балалық дәуреннің адам өміріндегі ең еркін, ең қызық, ең а...
Осал ағаш бұтағын көтере алмас,
Осал адам атағын көтере алмас.
Осал адам атағын көтере алмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға берілген атақ, абырой, жауапкершілік ауыр жүк екенін білдіреді. Тура мағынасында ә...
Еріншек екі істер,
Ақыры бармағын тістер.
Ақыры бармағын тістер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жалқаулықтың адамды опық жегізетінін айтады. Еріншек адам істі дер кезінде атқармай, кейі...
Ел ұстама, ел ұстасаң, кек ұстама.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел басқарған, жұртқа сөзі өтетін адамға арналған өсиет. Тура мағынасында: біреуге билік,...
Ең көп оқылған
Жылқы атасы - Қамбар ата,
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
Сиыр атасы - Зеңгі баба,
Түйе атасы - Ойсылқара,
Қой атасы - Шопан ата,
Ешкі атасы - Шекшек ата.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал-мәтел қазақтың төрт түлік малды киелі, қадірлі деп таныған дүниетанымын білдіреді. Мұнда...
Талапты бала талпынған құстай,
Құмары қанбас биікке ұшпай.
Құмары қанбас биікке ұшпай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал талапты, ынталы баланың табиғатын суреттейді. Тура мағынасында құс қанат қағып, биікке ұм...
Жігіт болсаң, шоқ бол,
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
Шоқ болмасаң, жоқ бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жігітке жоғары талап қояды: егер ер-азамат болсаң, елге пайдаң тиетін, мінезі мықты, ісі...
Су ішкен құдығыңа түкірме.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — су алып, ішіп жүрген құдыққа түкіруге болмайды, өйткені ол суды ластай...
Сенген қойым сен болсаң,
Күйсегеніңе болайын.
Күйсегеніңе болайын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал біреуге қатты сеніп, соған үміт артқан адамның сөзін білдіреді. Тура мағынасы — «егер се...
«Өсиет туралы» мақал-мәтелдер — ата-бабадан қалған ақыл-кеңес, дұрыс жолға бастайтын тағылым. Бұл санаттағы нақыл сөздер адамгершілік, адалдық, жауапкершілік, сабыр мен еңбек секілді қасиеттерді дәріптеп, өмірде дұрыс шешім қабылдауға бағыт береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.
Өсиетке құрылған мақалдар үлкеннің сөзін тыңдау, ұрпаққа өнеге қалдыру, жақсы мінез қалыптастыру сияқты тәрбиелік мәнімен құнды. Мұндағы даналық ойлар отбасы тәлімінде де, күнделікті қарым-қатынаста да қолдануға ыңғайлы, себебі олар қысқа болса да терең мағына береді.