Қонағы көп үйдің қазаны құр тұрмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал қонағы жиі келетін үйде ас-су үзілмей, қазанның оты өшпей, тіршілік қызу болатынын білдіреді. Тура мағынасында, қонақ көп келсе, үй иесі үнемі ас дайындайды, сондықтан қазан бос тұрмайды. Астарлы мағынасында, үйі ашық, пейілі кең адамға жұрт жиі түседі; ондай шаңырақта береке, қозғалыс, өмірдің сәні болады. Сонымен бірге бұл мақал қонақ күту қазақтың сый-құрмет, жомарттық дәстүрімен тығыз байланысты екенін еске салады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қонақ» — тек келген адам емес, елдің сыйлысы, құрметке лайық жан. «Қазан» — үйдің ырысы, тұрмыстың, берекенің символы. «Құр тұрмайды» деген тіркес қазанның бос қалмай, отқа қойылып, ас дайындалып тұратынын бейнелейді. Яғни, үй ішіндегі жылылық пен қонақжайлықтың үзілмейтінін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал адамдардың үйіне туыс-туған, дос-жаран жиі жиналатын кезде айтылады. Мысалы, бір отбасының үйінде әр демалыс сайын қонақ болып, шай ішіп, дәм татып кететіндер көп болса, үлкендер: «Қонағы көп үйдің қазаны құр тұрмайды» деп, ол шаңырақтың берекесін мақтайды.