Қонағым, жүре тоярсың.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Қонағым, жүре тоярсың» деген мақалдың тура мағынасы — қонаққа ұсынылған ас аз болса да, ол ренжімей, кейінірек тоқшылыққа жетерсің деген ишара. Астарлы мағынасы — қонақты барын салып күту, бірақ әр нәрсенің өз реті бар екенін ұқтыру. Бұл сөз көбіне қонақтың асығыс болмай, сабыр сақтап, берілгенді құрметтеуін еске салады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тою» — тек қарынның тойуы емес, көңілдің де тоқ болуы. «Жүру» сөзі уақыт өте келе, жол үстінде немесе кейінгі бір мезетте жағдайың түзелерін меңзейді. Яғни, дастарқандағы аздықты кемсітпей, қонақжай ниетті жоғары қою керек деген ой бар. Қазақ ұғымында қонақты құр қол қайтармау маңызды, ал бұл мақал сол кеңпейілділіктің нәзік үлгісін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал күтпеген қонақ келгенде немесе қолда бар ас көп болмаса да айтылады. Мысалы, үйге кенеттен келген танысқа шай мен жеңіл ас беріп, «Қонағым, жүре тоярсың» деп әзіл аралас ілтипат білдіруге болады. Мұнда бастысы — сыйластық пен ниет.