Қонақ:
таңертең тәтті,
түсте тұщы ,
кешке кермек.

Негізгі мағынасы
Бұл мақал қонақтың үй иесіне бірдей емес, уақыт өте өзгере түсетін салмағын астарлап айтады. Таңертең келген қонақ қуанышты, жеңіл қабылданады: үй иесі де сергек, көңілі көтеріңкі болады. Түсте келгенде қонақтың орны бөлек, бірақ әлденеше шаруаны бөлетін уақыт жетеді, сондықтан ол «тұщы» деп, орташа әсермен беріледі. Ал кешке келген қонақ «кермек» делінеді, өйткені кешкі мезгілде шаршаған адамға күтім жасау қиындайды, ас-су дайындау, әңгіме-дүкен құру ауырлау тиеді. Астарлы мағынасы — кез келген істің өз уақыты бар, уақытты дұрыс таңдау керек.

Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тәтті», «тұщы», «кермек» сөздері қонақтың дәмін емес, үй иесінің көңіл күйі мен тұрмыстық жағдайын бейнелейді. «Тәтті» — қуаныш пен жеңілдік, «тұщы» — бейтарап, қалыпты күй, ал «кермек» — шаршау, ыңғайсыздық, салмақты білдіреді. Қазақ танымында қонақ қасиетті болғанымен, оның да реті, әдебі, мезгілі болуы тиіс деген ишара бар.

Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал қонаққа бару не біреумен кездесуді жоспарлау кезінде айтылады. Мысалы, іс тындыруға барған адам кешке емес, күндіз барғаны дұрыс, өйткені кешкісін қарсы жақ та шаршауы мүмкін. Сондықтан мақал уақытты қадірлеуге, өзгенің жағдайын ескеруге тәрбиелейді.