Қонақтан қонақ ұлық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Қонақтан қонақ ұлық деген сөздің тура мағынасы — келген мейманның бәрі сыйлы, бірақ кейбірі одан да артық құрметке лайық дегенді білдіреді. Астарлы мағынасы — қазақ қонақты өте жоғары бағалаған, алайда жасы үлкен, абыройы жоғары, алыс жолдан келген не ерекше қадірлі кісіні тіпті ерекше ілтипатпен қарсы алу керек деген ой. Бұл мақал қонақжайлықтың тек дастарқан жаю емес, адамды танып, орнымен сыйлау екенін көрсетеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қонақ» сөзі тек сырттан келген адам емес, ел ішіндегі сыйлы мейман, қадірлі кісі бейнесін де аңғартады. «Ұлық» сөзі — биік, мәртебелі, ардақты деген мағынада. Яғни халық танымында қонақтың өзі қадірлі болса, соның ішінде беделі зор, жөні бөлек адамның орны тіпті жоғары қойылады. Бұл — тәртіп, ізет және жөн білуді білдіретін ұлттық өлшем.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал қонақ күту мәдениетінде, ресми кездесулерде, үлкен кісілерді сыйлауда қолданылады. Мысалы, бір үйге ауыл ақсақалы мен жас достар бірге келсе, алдымен ақсақалға орын беріп, сөзді соған ұсыну — осы мақалдың мәніне сай әрекет.