Қонағы көп үйдің баласы тоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Қонағы көп үйдің баласы тоқ деген сөздің тура мағынасы — үйге жиі қонақ келсе, сол үйде ас-су, ырыс-береке үзілмейді, баланың да несібесі мол болады. Астарлы мағынасы — қонақ күту бар жерде береке артады, үй иесінің кеңпейілділігі мен еңбегінің арқасында отбасы мүшелері таршылық көрмейді. Қонақты құрметтеу тек сыртқы салт емес, ол — үйдің ырысын көбейтетін игі мінез.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қонағы көп үй» — сыйластық пен ашық көңілдің белгісі. «Бала тоқ» дегені тек қарынның тоқтығы емес, тұрмыстың түзулігі, берекелі өмір, жоқшылықтың аздығы дегенді білдіреді. Яғни, үйге келген мейман арқылы дастарқан жаю, қазанның қайнауы, бірлік пен молшылықтың көрінісі берілген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал қонақжай, адаммен арасы кең, үйінде әрдайым жылылық болатын отбасыларға қатысты айтылады. Мысалы, ауылда көрші-қолаң, ағайын жиі келіп тұратын үйде балалар да дастарқанның молшылығын, бөлісудің қадірін көріп өседі. Бұл мақал адамдарды мейірімділікке, қонақты құрметтеуге және берекені бөлісуден табуға үндейді.