Қарттық туралы 158
Қарттық туралы мақал-мәтелдер — өмір тәжірибесі, даналық пен кәрілік қадірін дәріптейтін нақыл сөздер жиынтығы.
158
Мақал-мәтел
38.1K
Қаралым
241
Орташа
Сұрыптау:
Ораздының кәрісі
Қартайғанда қазына болады.
Шиырлының кәрісі
Қартайғанда қазымыр болады.
Қартайғанда қазына болады.
Шиырлының кәрісі
Қартайғанда қазымыр болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қарт адамның жас кезіндегі мінезі мен өмірлік жолы қартайғанда анық көрінетінін айтады. О...
Кәріге бас қайғы.
**Негізгі мағынасы** «Кәріге бас қайғы» деген мақал қарт адамға ауыртпалық көп тиетінін, жас ұлғайған сайын денсаулықты...
Жастың тілегі, қарттың батасы қабыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жас адамның арманы мен талап-талпынысы, ал үлкеннің ақ батасы мен тілегі Алланың құзырынд...
Жақсы аттан жал кетсе де, әл кетпейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жүйрік, бағалы аттың жалы уақыт өте сиреуі, түсуі мүмкін, бірақ оның қу...
Үлкенді сыйлау - кісілік.
**Негізгі мағынасы** «Үлкенді сыйлау - кісілік» деген мақалдың тура мағынасы — жасы үлкен адамға құрмет көрсету. Астарл...
Быламық ішейін деген асым ба еді,
Тоқсан көрейін деген жасым ба еді.
Тоқсан көрейін деген жасым ба еді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам өзі ұнатпаған, әлсіз, жұғымсыз асты «бұл мен ішетін ас па еді?» д...
Ақылды қария - ағып тұрған дария.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ақыл-кеңесі мол, өмір көрген қарияның орны ерекше екенін білдіреді. Тура мағынасында қари...
Кәрі білгенді пері білмейді.
**Негізгі мағынасы** Кәрі білгенді пері білмейді деген сөз — көпті көрген, өмірден тәжірибе жинаған қарт адамның білетін...
Қартайғанда кәрі боз жорға шығады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жас кездегі емес, қартайған шақтағы шынайы болмысы мен қадірі танылатынын аңғарта...
Алтыға дейін бала ерке,
Алпыстан кейін шал ерке.
Алпыстан кейін шал ерке.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өміріндегі екі кезеңнің мінезін байқатады. Бала алты жасқа дейін ерке болады, өйткен...
Қырықтан артық жас жоқ,
Қымыздан артық ас жоқ.
Қымыздан артық ас жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жастық шақтың қадірін және қазақы тіршіліктегі қымыздың орнын жоғары қояды. «Қырықтан арт...
Алпысқа келгенде,
Алты ағаң болсын.
Жетпіске келгенде,
Жеті інің болсын.
Алты ағаң болсын.
Жетпіске келгенде,
Жеті інің болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қартайған шақта адамға сүйеніш болатын ең қымбат нәрсе — туыстық байланыс пен айналадағы...
Жақсы кісі қырқында толады,
Жаман кісі қырқында солады.
Жаман кісі қырқында солады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның мінезі мен болмысы жаспен бірге айқындала түсетінін меңзейді. «Қырық» — тура мағы...
Өнегелі қарт жоқ жерде
Өнерлі жас та жоқ.
Өнерлі жас та жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қарт адамның өмірден көргені, ақылы мен тәрбиесі жоқ жерде жас ұрпақтың да дұрыс қалыптас...
Ел құты - қария,
Жер құты - дария.
Жер құты - дария.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің берекесі мен рухани тірегі — қариялар екенін айтады. Қариясы бар елдің сөзі салмақт...
Ең көп оқылған
Ағадан - ақыл, атадан - нақыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үлкеннің ақылы мен өмірлік тәжірибесінің құнды екенін айтады. Тура мағынасында ағадан ақы...
Ердің жасы - екі елу.
**Негізгі мағынасы** «Ердің жасы - екі елу» деген мақал ер азаматтың кемел шағы елу жасқа таяғанда не толғанда келеді д...
Отыз ұлың болғанша,
Осырақ шалың болсын.
Осырақ шалың болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп ұлдан гөрі, ақылы мен беделі бар бір қарияның қадірі жоғары деген...
Қарт қойнында қалаш бар.
**Негізгі мағынасы** Қарт адам өмірдің талай сынағын көрген, көрген-білгені көп, сондықтан оның жанында әрқашан пайдасы...
Елуде - ел ағасы.
**Негізгі мағынасы** «Елуде — ел ағасы» деген мақал адам жасы елуден асқанда ақыл-тәжірибесі толысып, сөзі өтімді, ісі...
«Қарттық туралы» мақал-мәтелдер қазақтың өмірлік тәжірибеден туған даналығын, кәрілік кезеңінің қадір-қасиетін және үлкенге құрмет дәстүрін бейнелейді. Бұл санаттағы нақылдар қарияның ақылы мен көргені — елге бағыт-бағдар, ал жастың міндеті — сыйлау, тыңдау, үлгі алу екенін ұғындырады.
Мұнда қарттықтың табиғи заңдылығы, уақыттың бағасы, сабыр мен парасат, ұрпақ сабақтастығы сияқты тақырыптар кең айтылады. Қарт адамды «шаңырақтың тірегі» деп тану, тәжірибені құр сөз емес, өмірден алынған өнеге ретінде қабылдау — осы мақал-мәтелдердің басты өзегі.
Санат мәтіндері тәрбиелік мәнімен де құнды: олар адамды кішіпейілдікке, жамандыққа бармауға, ата-ана мен қарияны қадірлеуге шақырады. Қарттық жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақы дүниетанымдағы даналық, ар-ұят, жауапкершілік ұғымдары айқын көрінеді.
Мұнда қарттықтың табиғи заңдылығы, уақыттың бағасы, сабыр мен парасат, ұрпақ сабақтастығы сияқты тақырыптар кең айтылады. Қарт адамды «шаңырақтың тірегі» деп тану, тәжірибені құр сөз емес, өмірден алынған өнеге ретінде қабылдау — осы мақал-мәтелдердің басты өзегі.
Санат мәтіндері тәрбиелік мәнімен де құнды: олар адамды кішіпейілдікке, жамандыққа бармауға, ата-ана мен қарияны қадірлеуге шақырады. Қарттық жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақы дүниетанымдағы даналық, ар-ұят, жауапкершілік ұғымдары айқын көрінеді.