Кәріге бас қайғы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Кәріге бас қайғы» деген мақал қарт адамға ауыртпалық көп тиетінін, жас ұлғайған сайын денсаулықтың әлсіреп, ойдың да, бойдың да қажитынын білдіреді. Тура мағынада бұл — кәрілік келгенде адамның басына түрлі уайым, сырқат, әлсіздік, тіршілік қамы қосылады деген сөз. Астарлы мағынасы — қарттың жағдайын түсініп, оған сабыр, сый, қамқорлық көрсету керек деген ой. Кәрілік құрметті болғанымен, оның өз қиындығы бар екенін еске салады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «бас» сөзі тек адамның басы емес, оның ойы, уайымы, өмірлік жүгі дегенді аңғартады. «Қайғы» сөзі — қарттықпен бірге келетін мұң, әлсіздік, жалғыздық, өткен күнге өкініш сияқты сезімдердің жиынтығы. Яғни мақал кәрілікті тек жасқа байланысты құбылыс емес, рухани әрі тұрмыстық ауыр кезең ретінде бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қарт кісілерге түсіністікпен қарауға шақырады. Мысалы, үйдегі ата-әжеге ауыр жұмысты жүктемей, дәрі-дәрмегін уақытында алып беріп, халін жиі сұрап тұрған дұрыс. Сонда олардың басындағы қайғы жеңілдейді, көңілі де көтеріңкі болады.