Жол үлкендікі, жүк түйенікі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: ұзақ жолға шығу үшін ең қолайлы көлік — түйе, ал жолдың өзі кең, ұзақ сапарға бейімделген. Астарлы мағынасы: әр істің өз иесі, өзіне лайық адамы мен міндеті болады. Жасы үлкенге құрмет көрсетіп, жол беру, ауыр жүк пен жауапкершілікті көтеретін де соған лайық күш-қуаты бар адам болуы керек деген ой айтылады. Мұнда үлкеннің орны бөлек, жүк те оңай емес, сондықтан оны көтере алатынға жүктеу қажет.
Образдар мен теңеулер
“Жол” — өмірдің, сапардың, кеңістіктің белгісі. “Үлкендікі” деу арқылы қазақтың жол беру, сыйлау, құрметтеу дәстүрі меңзеледі. “Жүк” — тек зат емес, ауыр міндет, жауапкершілік, тіршілік салмағы. “Түйе” — шыдамдылықтың, төзімнің, ауырды көтеретін күштің символы. Яғни мақал өмірде әр нәрсені өз орнына қоюды, артық дауласпай, лайықтыны лайықтысына беру керегін білдіреді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал қызметте, отбасында, қоғамда жауапкершілікті дұрыс бөлуге қатысты айтылады. Мысалы, ауыр істі тәжірибесі бар адамға тапсыру немесе жиналыста сөзді алдымен үлкен кісіге беру — осы мақалдың тәрбиелік мәніне сай келеді.