Жақсы кісі қартайса,
Ақылынан танбас.
Жақсы ат қартайса,
Жүрісінен танбас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы адам қартайса да, бұрынғы ақыл-ойынан, мінезінен айрылмайды; жақсы ат қартайса да, жүріс-тұрысының, жарамды қалпының белгісін жоғалтпайды. Астарлы мағынасы — адамның не нәрсенің шын бағасы жасына емес, табиғатына, сапасына байланысты. Текті, тәрбиелі, көргенді кісі жас ұлғайса да парасатынан танбайды, ал жақсы үйретілген, мықты ат та қартая келе де өз болмысын сақтайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жақсы кісі» — тек бай не атақты адам емес, ақылы орнықты, сөзі салмақты, ісі түзу жан. «Қартайса» дегені — өмірдің сын сағаты, тәжірибе жиналған кезең. Ал «жақсы ат» — қазақ ұғымында сенімді серік, еңбекке жараған, мінезі мен жүрісі келісті тұлпар. «Жүрісінен танбас» деген тіркес аттың бұрынғы ширақ қимылын, сәнді, үйлесімді қозғалысын білдіреді. Яғни жақсы нәрсенің қадірі уақыт өткен сайын да жойылмайды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал үлкен кісілердің өмірлік тәжірибесін сыйлауға, ал шынайы тәрбиенің адам бойында ұзақ сақталатынын түсіндіру үшін айтылады. Мысалы, жасы келген ұстаз әлі де сабырлы, әділ болып, оқушыға дұрыс бағыт берсе, жұрт оның «жақсы кісі» екенін таниды. Сондай-ақ бұл сөзден адам өзін жас кезінен жақсы мінезге, білімге, еңбекке тәрбиелеу керегін ұғамыз.
Aqylynan tanbas.
Jaqsy at qartaısa,
Júrisinen tanbas.