Жастықта жалыны жоқтың,
Қартайғанда тәлімі жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адам өміріндегі екі кезеңді салыстырады: жастық шақ пен қарттық. Тура мағынасы — жастықта бойында қайрат, жігер, ыстық сезім, мақсат пен талпыныс болмаса, қартайған кезде айтатын өнегесі, өмірден түйген тәлімі де аз болады. Астарлы мағынасы — жас кезде еңбек етіп, білім алып, мінез бен тәртіпті қалыптастырған адам ғана кейін елге үлгі боларлық ақыл айта алады. Жастық — әрекет пен ізденіс уақыты, ал кәрілік — сол еңбектің жемісін көрсететін кезең.
Образдар мен теңеулер
«Жалыны» сөзі жастықтың қуаты, жігері, арманға ұмтылысы дегенді білдіреді. Оттың жалыны сияқты, жас адамның бойы да қайратқа, құштарлыққа толы болуы керек деген ұғым жатыр. Ал «тәлімі» — өмірден жинаған сабақ, өнеге, даналық. Демек, ішкі жалыны жоқ жастың кейін берер шуағы да аз болады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал жастарды бос уақытты зая кетірмей, білімге, еңбекке, өзін дамытуға шақырады. Мысалы, студент жастық шағында тіл үйреніп, мамандық игеріп, қоғамдық іске араласса, ертең тәжірибелі, үлгі болатын азаматқа айналады. Ал жалқаулықпен өткен жас күн кейін өкінішке әкеледі.
Qartaıǵanda tálimi joq.