Ер қартайса, еркі кетер,
Әйел қартайса, көркі кетер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның жасына байланысты өзгеретін табиғи құбылысты астарлап жеткізеді. Тура мағынада ер адам қартайғанда күш-қуаты, қайраты, іскерлігі әлсірейді; әйел қартайғанда сыртқы сұлулығы, көркі солғындауы мүмкін. Алайда мақалдың терең астары бұдан кең: жастықтағы күш пен көрік уақытпен бірге азаяды, сондықтан адам тек сыртқы қасиетке емес, ішкі қадір-қасиетке, мінезге, парасатқа сүйенуі керек. Яғни жас өткен сайын адамды ұстап тұратын нәрсе — ақыл, сабыр, өнеге.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «еркі кетер» деген тіркес ер адамның тіршіліктегі қуаты мен әрекет қабілетінің төмендеуін білдіреді. Ал «әйел қартайса, көркі кетер» дегені әйелдің ажары уақыт өте өзгеретінін меңзейді. Мұндағы «ерік» пен «көрік» — екі түрлі адамдық сипаттың белгісі: бірі күш пен қайратты, бірі сұлулық пен ажарды танытады. Бұл сөздер жастықтың өтпелі екенін бейнелі түрде көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал адамды сыртқы келбетке ғана сенбеуге үйретеді. Мысалы, жұмысқа адам таңдағанда тек жасына не әдемі сөйлегеніне қарап емес, тәжірибесі мен жауапкершілігіне қарап бағалау керек. Сондай-ақ отбасы ішінде үлкен кісілердің ақылы мен өмірлік тәжірибесін құрметтеуге шақырады.
Áıel qartaısa, kórki keter.