Қарттық туралы 158
Қарттық туралы мақал-мәтелдер — өмір тәжірибесі, даналық пен кәрілік қадірін дәріптейтін нақыл сөздер жиынтығы.
158
Мақал-мәтел
29.9K
Қаралым
189
Орташа
Сұрыптау:
Сексен - жермен жексен.
**Негізгі мағынасы** «Сексен - жермен жексен» деген мақал адамның жасы ұлғайған сайын әл-қуаты кеміп, денесі де, іс-әре...
Өмір озады, ажар тозады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің тоқтамай алға жылжитынын, ал адамның сыртқы көркі мен жас шағы уақыт өте өзгереті...
Күн жаумаса жер жетім,
Кемпірі өлген шал жетім.
Кемпірі өлген шал жетім.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жерге жаңбыр жаумаса, топырақ қурап, тіршілік нәрсіз қалады; ал кемпірі...
Адам қырықта - қылау, елуде - елік.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өмірінің әр кезеңін салыстырып, жастың өзіне тән мінезі мен қуаты болатынын білдіред...
Есік алды төбе болса,
Ерттеп қойған атпен тең.
Ауылда бір қария болса,
Жазып қойған хатпен тең.
Ерттеп қойған атпен тең.
Ауылда бір қария болса,
Жазып қойған хатпен тең.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: есік алдындағы төбе адамға алысты бақылауға, айналаны шолуға ыңғайлы; е...
Асарын асап, жасарын жасаған.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның өмірдегі өз еншісін алып, міндетін атқарып, жасайтын ісін толық орындап болғанын...
Жастың жүрген жері - мереке,
Қарттың жүрген жері - береке.
Қарттың жүрген жері - береке.
**Негізгі мағынасы** Жас адам жүрген жерде қуат, қозғалыс, күлкі мен думан көп болады. Себебі жастың бойында қайрат, алб...
Алпыс - дер шағы,
Жетпіс - мер шағы,
Сексен - жер шағы
Тоқсан - шер шағы,
Жүз - көр шағы.
Жетпіс - мер шағы,
Сексен - жер шағы
Тоқсан - шер шағы,
Жүз - көр шағы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өмірінің кезең-кезеңмен өтетінін, әр жастың өз сыны мен салмағы бар екенін білдіреді...
Қартайдым деп қайғырма,
Жас бала бар артыңда.
Жалғызбын деп қайғырма,
Жақсылар бар артыңда.
Жас бала бар артыңда.
Жалғызбын деп қайғырма,
Жақсылар бар артыңда.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды қартайдым, әлсіреп қалдым, жалғыз қалдым деп торықпауға шақырады. Артыңда өсіп кел...
Қараша - қауыс,
Кәрі-құртаңды тауыс.
Кәрі-құртаңды тауыс.
**Негізгі мағынасы** Қараша айы келгенде күн суып, тіршілік тартыла бастайды. Мақалдың тура мағынасы — күздің соңғы кезе...
Әкеңнің қадірін әке болғанда білерсің,
Жастықтың қадірін қартайғанда білерсің,
Жақсының қадірін жамандық көріп білерсің.
Жастықтың қадірін қартайғанда білерсің,
Жақсының қадірін жамандық көріп білерсің.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өмірдегі ең қымбат нәрселердің бағасын көбіне сол нәрседен айырылғанда не оны бастан...
Ат қартайса, есекпен достасады,
Ер қартайса, төсекпен достасады.
Ер қартайса, төсекпен достасады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен жылқының қартайғандағы қалпын салыстырып айтады. Тура мағынасы: ат қартайғанда б...
Жас - кәрінің көзі,
Кәрі - жастың тезі.
Кәрі - жастың тезі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жас пен кәрінің бір-біріне қажет екенін білдіреді. Жас — елдің алдағы үміті, жаңалыққа құ...
Баба бүркіт барлап ұшады,
Бала бүркіт парлап ұшады.
Бала бүркіт парлап ұшады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үлкен мен кішінің, тәжірибелі мен жас буынның мінезін салыстырады. Баба бүркіт — көп көрг...
Кәрі келсе - асқа,
Жігіт келсе - іске.
Жігіт келсе - іске.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр адамды өз жасына, орнымен, қабілетіне сай бағалау керегін білдіреді. Тура мағынасында:...
Ең көп оқылған
Ағадан - ақыл, атадан - нақыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үлкеннің ақылы мен өмірлік тәжірибесінің құнды екенін айтады. Тура мағынасында ағадан ақы...
Отыз ұлың болғанша,
Осырақ шалың болсын.
Осырақ шалың болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп ұлдан гөрі, ақылы мен беделі бар бір қарияның қадірі жоғары деген...
Ердің жасы - екі елу.
**Негізгі мағынасы** «Ердің жасы - екі елу» деген мақал ер азаматтың кемел шағы елу жасқа таяғанда не толғанда келеді д...
Қарт қойнында қалаш бар.
**Негізгі мағынасы** Қарт адам өмірдің талай сынағын көрген, көрген-білгені көп, сондықтан оның жанында әрқашан пайдасы...
Елуде - ел ағасы.
**Негізгі мағынасы** «Елуде — ел ағасы» деген мақал адам жасы елуден асқанда ақыл-тәжірибесі толысып, сөзі өтімді, ісі...
«Қарттық туралы» мақал-мәтелдер қазақтың өмірлік тәжірибеден туған даналығын, кәрілік кезеңінің қадір-қасиетін және үлкенге құрмет дәстүрін бейнелейді. Бұл санаттағы нақылдар қарияның ақылы мен көргені — елге бағыт-бағдар, ал жастың міндеті — сыйлау, тыңдау, үлгі алу екенін ұғындырады.
Мұнда қарттықтың табиғи заңдылығы, уақыттың бағасы, сабыр мен парасат, ұрпақ сабақтастығы сияқты тақырыптар кең айтылады. Қарт адамды «шаңырақтың тірегі» деп тану, тәжірибені құр сөз емес, өмірден алынған өнеге ретінде қабылдау — осы мақал-мәтелдердің басты өзегі.
Санат мәтіндері тәрбиелік мәнімен де құнды: олар адамды кішіпейілдікке, жамандыққа бармауға, ата-ана мен қарияны қадірлеуге шақырады. Қарттық жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақы дүниетанымдағы даналық, ар-ұят, жауапкершілік ұғымдары айқын көрінеді.
Мұнда қарттықтың табиғи заңдылығы, уақыттың бағасы, сабыр мен парасат, ұрпақ сабақтастығы сияқты тақырыптар кең айтылады. Қарт адамды «шаңырақтың тірегі» деп тану, тәжірибені құр сөз емес, өмірден алынған өнеге ретінде қабылдау — осы мақал-мәтелдердің басты өзегі.
Санат мәтіндері тәрбиелік мәнімен де құнды: олар адамды кішіпейілдікке, жамандыққа бармауға, ата-ана мен қарияны қадірлеуге шақырады. Қарттық жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақы дүниетанымдағы даналық, ар-ұят, жауапкершілік ұғымдары айқын көрінеді.