Қарттық туралы 158
Қарттық туралы мақал-мәтелдер — өмір тәжірибесі, даналық пен кәрілік қадірін дәріптейтін нақыл сөздер жиынтығы.
158
Мақал-мәтел
29.9K
Қаралым
189
Орташа
Сұрыптау:
Елуінде ер дана.
**Негізгі мағынасы** «Елуінде ер дана» деген мақал адам жас ұлғайған сайын ақыл-ойы толысып, өмірден сабақ алып, парасат...
Қартаң тартқан адамның оты азаймақ,
Оты азайса, әр істің бәрі тайғақ.
Оты азайса, әр істің бәрі тайғақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қартайған адамның күш-қуаты біртіндеп кемитінін айтады. Жас кезде адам қайратты, ширақ,...
Ат қартайса, ұрыншақ болады,
Ер қартайса, ұмытшақ болады.
Ер қартайса, ұмытшақ болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал уақыттың адамға да, жануарға да өз әсерін тигізетінін білдіреді. Ат қартайғанда мінезі өз...
Жақсы адам қартайса,
Жазып қойған хаттай.
Жаман адам қартайса,
Бықсып жанған шоқтай.
Жазып қойған хаттай.
Жаман адам қартайса,
Бықсып жанған шоқтай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезінің өмір бойы өзгермейтінін меңзейді. Жақсы адам қартайған сайын да қадірі арт...
Адам жас шағында бір бала,
Қартайғанда бір бала.
Қартайғанда бір бала.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өмірінің екі кезеңін салыстырады. Жас кезде адам тәжірибесіз, аңғал, көп нәрсені енд...
Үркер - жұлдыздардың ағасы.
**Негізгі мағынасы** Үркер — қазақ танымында ерекше қадірлі шоқжұлдыз. Бұл мақалдың тура мағынасы: Үркер аспандағы жұлды...
Қайырымды жүрек қартаймайды.
**Негізгі мағынасы** Қайырымды, мейірімді жүрек ешқашан ескірмейді деген ой айтылады. Мұнда тура мағынада адам қартайған...
Жастық көкке,
Кәрілік жерге қаратады.
Кәрілік жерге қаратады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жас кезі мен кәрілік шағын салыстырады. Жастық шақта адам алысқа ұмтылып, биік м...
Үлкенге жол бер, өзің де қартаясың.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үлкен адамға құрмет көрсет, жолын кеспе, сыйластық таныт дегенді білдіреді. Тура мағынасы...
Ел құты - қария,
Жер құты - дария.
Жер құты - дария.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал елдің берекесі мен рухани тірегі — қариялар екенін айтады. Қариясы бар елдің сөзі салмақт...
Ер қартайса, қазаншыл болады,
Бүркіт қартайса, тышқаншыл болады.
Бүркіт қартайса, тышқаншыл болады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның жас шағындағы қайраты мен қартайғандағы халін салыстырады. Тура мағынасында: жаст...
Нар өлген жерде жүк қалады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: нар сияқты ірі, күшті түйе өлсе, оның көтеріп жүрген жүгі жерде қалып қ...
Инабатты болса - әйел көрікті,
Сақал жарасса - шал көрікті.
Сақал жарасса - шал көрікті.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сыртқы сұлулықтан бұрын адамның мінезі мен орнына сай болуын жоғары қояды. Әйелдің көркі...
Кәрі жатса қунайды,
Жас жүрсе қунайды.
Жас жүрсе қунайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қарт адам жатып, тыныштық тапқанда қуанады, ал жас адам жүріп-тұрып, іс қылып, еңбек етке...
Қазақ қартайса, түйе бағады,
Қарақалпақ қартайса, томар қазады.
Қарақалпақ қартайса, томар қазады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал қартайған адамның бұрынғыдай ауыр, қарқынды жұмысты істемей, жасы мен күшіне лайық жеңілд...
Ең көп оқылған
Ағадан - ақыл, атадан - нақыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал үлкеннің ақылы мен өмірлік тәжірибесінің құнды екенін айтады. Тура мағынасында ағадан ақы...
Отыз ұлың болғанша,
Осырақ шалың болсын.
Осырақ шалың болсын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — көп ұлдан гөрі, ақылы мен беделі бар бір қарияның қадірі жоғары деген...
Ердің жасы - екі елу.
**Негізгі мағынасы** «Ердің жасы - екі елу» деген мақал ер азаматтың кемел шағы елу жасқа таяғанда не толғанда келеді д...
Қарт қойнында қалаш бар.
**Негізгі мағынасы** Қарт адам өмірдің талай сынағын көрген, көрген-білгені көп, сондықтан оның жанында әрқашан пайдасы...
Елуде - ел ағасы.
**Негізгі мағынасы** «Елуде — ел ағасы» деген мақал адам жасы елуден асқанда ақыл-тәжірибесі толысып, сөзі өтімді, ісі...
«Қарттық туралы» мақал-мәтелдер қазақтың өмірлік тәжірибеден туған даналығын, кәрілік кезеңінің қадір-қасиетін және үлкенге құрмет дәстүрін бейнелейді. Бұл санаттағы нақылдар қарияның ақылы мен көргені — елге бағыт-бағдар, ал жастың міндеті — сыйлау, тыңдау, үлгі алу екенін ұғындырады.
Мұнда қарттықтың табиғи заңдылығы, уақыттың бағасы, сабыр мен парасат, ұрпақ сабақтастығы сияқты тақырыптар кең айтылады. Қарт адамды «шаңырақтың тірегі» деп тану, тәжірибені құр сөз емес, өмірден алынған өнеге ретінде қабылдау — осы мақал-мәтелдердің басты өзегі.
Санат мәтіндері тәрбиелік мәнімен де құнды: олар адамды кішіпейілдікке, жамандыққа бармауға, ата-ана мен қарияны қадірлеуге шақырады. Қарттық жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақы дүниетанымдағы даналық, ар-ұят, жауапкершілік ұғымдары айқын көрінеді.
Мұнда қарттықтың табиғи заңдылығы, уақыттың бағасы, сабыр мен парасат, ұрпақ сабақтастығы сияқты тақырыптар кең айтылады. Қарт адамды «шаңырақтың тірегі» деп тану, тәжірибені құр сөз емес, өмірден алынған өнеге ретінде қабылдау — осы мақал-мәтелдердің басты өзегі.
Санат мәтіндері тәрбиелік мәнімен де құнды: олар адамды кішіпейілдікке, жамандыққа бармауға, ата-ана мен қарияны қадірлеуге шақырады. Қарттық жайлы мақал-мәтелдер арқылы қазақы дүниетанымдағы даналық, ар-ұят, жауапкершілік ұғымдары айқын көрінеді.