Жақсы кісі қырқында толады,
Жаман кісі қырқында солады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның мінезі мен болмысы жаспен бірге айқындала түсетінін меңзейді. «Қырық» — тура мағынада жас мөлшері, ал астарлы мағынада адамның кемеліне келетін шағы. Жақсы кісі осы кезде ақыл-ойы толысып, тәрбиесі мен адамгершілігі бекемделеді. Ал жаман кісі керісінше, мінезіндегі олқылықтары көбейіп, қадір-қасиеті сола бастайды. Яғни, адамның шын сипаты уақыт өткен сайын, өмірлік тәжірибе арқылы ашылады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «толады» сөзі адамның пісіп-жетілуін, ақылының артуын, өмірден сабақ алуын бейнелейді. «Солады» дегені — гүлдің солуы сияқты, жаман мінездің әсемдігі кетіп, ішкі әлсіздіктің көрінуі. Мұнда адам өмірі гүлге теңеліп, жақсы адамның рухани кемелденуі, жаман адамның қуаты мен беделінің төмендеуі астарланып тұр.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал адамды жасына қарап емес, мінезіне, ісіне қарап бағалау керек екенін де еске салады. Мысалы, 40 жасқа келген қызметкер жұмыста сабырлы, жауапты, әділ болса, ол «қырында толған» адам деп танылады. Ал ашуланшақ, жауапкершілігі аз кісі уақыт өте беделінен айырылады. Мақал әр адамды өзін түзеп, кемелденуге шақырады.
Jaman kisi qyrqynda solady.