Жақсы адам қартайса - қазына,
Жаман адам қартайса - қазымыр.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Жақсы адамның қартайғаны — елге пайдалы, сөзі өтімді, тәжірибесі мол, қадірі артқан қазынамен тең. Ал жаман адамның қартайғаны — мінезі бұрынғыдан бетер бұзылып, өкпе-назға, күңкілге, орынсыз талапқа жақын «қазымырлыққа» айналады. Мақал адам бойындағы қасиет жасқа емес, мінезге байланысты екенін айтады: жақсы кісі жасында да, қартайғанда да айналасына шапағат шашады, жаман кісі жасы ұлғайса да түзелмей, керісінше ауырлық әкеледі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қазына» — бағалы дүние ғана емес, көпті көрген, ақылы бар, сөзімен жұртқа пайдасы тиетін қарияның бейнесі. «Қазымыр» сөзі — үнемі мін тауып, орынсыз сөйлеп, өз дегенін ғана көксейтін кекшіл, тынымсыз мінезді білдіреді. Яғни қарттықтың өзі адамды жақсы не жаман етпейді, бұрыннан қалыптасқан мінезді айқындап шығарады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал қарт адамдарға құрметпен қарауға, олардың жақсы өнегесін бағалауға үйретеді. Мысалы, кеңседе көп жыл еңбек еткен, сабырлы әріптес зейнетке жақындаса, оның тәжірибесі жас мамандарға нағыз қазына болады; ал үнемі реніш айтып, айналасын қажытатын адам қартайса да жағымды әсер қалдырмайды.
Jaman adam qartaısa - qazymyr.