Кәрі келсе - асқа,
Жігіт келсе - іске.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал әр адамды өз жасына, орнымен, қабілетіне сай бағалау керегін білдіреді. Тура мағынасында: үйге кәрі кісі келсе, оны ас-су беріп құрметтеу керек; жігіт келсе, одан бір іс күтеді, еңбекке, қызметке жарайды. Астарлы мағынасы — үлкеннің орны сый-құрметте, жастың орны қайрат пен әрекетте. Қарт адамға демеу мен ізет көрсетілсе, жас жігіттен белсенділік, жауапкершілік, қолғабыс күтіледі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ас» — құрмет пен қонақжайлықтың, ал «іс» — еңбек, қимыл, іске жарамдылықтың белгісі. «Кәрі» сөзі тек жасы үлкен адамды емес, өмір тәжірибесі мол, бірақ күш-қуаты әлсіреген кісіні меңзейді. «Жігіт» — елге сүйеніш болар жас, намысты, іскер адам бейнесі. Яғни мақал адам өмірінің екі кезеңін салыстырып, әр кезеңнің өз міндеті бар екенін ұқтырады.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал отбасында, жұмыста, ауыл арасында да орынды қолданылады. Мысалы, үйге келген үлкен кісіге дастархан жайып, сый-құрмет көрсетеміз, ал жас жігіттен ауыр сөмке көтеру, жөндеу жасау, бір істі атқару сияқты көмекті күтеміз. Бұл — тәрбиелі қоғамның белгісі.
Jigit kelse - iske.