Жастық - жалын, кәрілік - құл.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның өмірінде жастық шақтың оттай ыстық, қуатты, жігерлі кезең екенін, ал кәрілік шақта күш-қуат бәсеңдеп, адам көп нәрсеге тәуелді болатынын білдіреді. Тура мағынасында жалын — лапылдаған от, ал құл — біреуге бағынышты жан. Астарлы мағынасы: жас кезде адам қайратты, еркін, батыл келеді; ал қартайған кезде дене әлсіреп, жүріс-тұрыс та, іс-қимыл да шектеле түседі. Сондықтан жастықтың қадірін біліп, оны босқа өткізбей, пайдалы іске жұмсау керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жалын» жастықтың қызуын, құлшынысын, тоқтаусыз күшін бейнелейді. «Құл» сөзі кәріліктің дәрменсіздігін, тәуелді күйін астарлап көрсетеді. Бұл — кәріні кемсіту емес, өмір заңдылығын танытатын бейнелі салыстыру. Халық жастықты отқа, ал кәрілікті әлсіз, баяу күйге теңеп, екі кезеңнің айырмасын әсерлі жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жастарға уақытты тиімді пайдаланып, білім алып, еңбек етіп, мақсатқа ұмтылуды еске салады. Мысалы, студент жас кезінде тіл үйреніп, мамандық игерсе, кейінгі өмірде соның пайдасын көреді. Яғни жастықтың қуатын дұрыс жұмсау — болашаққа салынған берік негіз.