Жастық көкке,
Кәрілік жерге қаратады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның жас кезі мен кәрілік шағын салыстырады. Жастық шақта адам алысқа ұмтылып, биік мақсат қояды, көңілі көтеріңкі, арманы асқақ болады. Сондықтан «көкке қаратады» дегені — үміттің, жігердің, талпыныстың белгісі. Ал қартайған кезде адам өмірдің көп соқпағын көріп, сабырлы, ойлы, байсалды күйге түседі. «Жерге қаратады» дегені — төменшік болу емес, керісінше, басылу, өмірге ойланып қарау, өткенді таразылау деген астарды білдіреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «көк» — биіктік, арман, жасампаздық пен өршіл көңілдің бейнесі. «Жер» — тұрақтылық, байып, сабыр және адамды төмен тартатын өмірлік тәжірибенің нышаны. Яғни мақал адамның ішкі күйін табиғат кеңістігі арқылы әсерлі жеткізеді: жастық — аспанға ұмтылу, кәрілік — жерге жақындау.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өз маңызын жоғалтқан жоқ. Жас адамға батыл болу, мақсат қою, білім іздеу керек екенін еске салады. Ал қарт кісіге құрметпен қарап, оның өмірлік тәжірибесін бағалау қажет. Мысалы, жас маман жаңа жоба бастарда тәуекелге сеніп, биік нәтиже көздейді, ал тәжірибелі қарт әр қадамын ойланып басады. Осы екі кезеңнің айырмасын мақал өте дәл аңғартады.
Kárilik jerge qaratady.