Ақша, байлық туралы 409
Ақша, алтын, қарыз туралы мақал-мәтелдер байлықтың қадірін, еңбектің өтеуін, қарыздың салмағын ұқтырады.
409
Мақал-мәтел
59.5K
Қаралым
145
Орташа
Сұрыптау:
Байлың түбі - бақыл,
Қазына түбі - ақыл.
Қазына түбі - ақыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал байлықтың да, қазынаның да шын қадірі ақыл мен қанағатта екенін айтады. Тура мағынада қар...
<<Ал>> десең қуанады, «бер» десең күйінеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мінезіндегі сараңдық пен пейілсіздікті әжуалайды. Біреу «ал» десе, яғни өз пайдасына...
Бай мақтанса - бір жұттық,
Батыр мақтанса - бір оқтық.
Батыр мақтанса - бір оқтық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамның шамадан тыс мақтануы қауіпке ұрындыратынын ескертеді. Бай байлығына масаттанса, б...
Еңбексіз тапқан мал есепсіз кетер.
**Негізгі мағынасы** Еңбексіз келген дүние тұрақтамайды, оңай табылған малдың қадірі де аз болады. Адам маңдай терімен т...
Кісі бергені кісіге ырыс болмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреудің берген дүниесі екінші адамға мәңгілік ырыс, тұрақты құт бола а...
Аты бардың тынысы бар,
Асы бардың ырысы бар.
Асы бардың ырысы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — аты, малы бар адамның тынысы кең, өмірі жеңіл деген ойды білдіреді. А...
Алтын алсаң, санап ал.
**Негізгі мағынасы** «Алтын алсаң, санап ал» деген мақал әр істі ұқыппен, есеппен істеу керегін білдіреді. Тура мағынас...
Жарлының бір тойғаны шала байығаны.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — кедей адам бір рет тамаққа тоқтығып алса, өзін бірден байығандай сезін...
Теңгелі жерде теңдік жоқ.
**Негізгі мағынасы** Теңгелі жерде теңдік жоқ деген сөздің тура мағынасы — ақша бар жерде әділдік әлсірейді, байлық арал...
Абзал арын ойлайды,
Надан дүниеге тоймайды.
Надан дүниеге тоймайды.
**Негізгі мағынасы** Абзал адам ең алдымен арын, намысын, адамдық қадірін ойлайды. Ол үшін абырой — дүниеден қымбат. Ал...
Зекетсіздің малы сүндетсізге бұйырар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: зекетін бермеген, яғни мал-мүлкінен шариғат бойынша тиісті үлесті бөлме...
Жоқтық ұят емес,
Тоқтық мұрат емес.
Тоқтық мұрат емес.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам өміріндегі байлық пен кедейліктің өлшемін көрсетеді. Тура мағынасында, жоқшылық — ад...
Бай кісі балпаң,
Жарлы кісі жалтаң.
Жарлы кісі жалтаң.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бай мен жарлы адамның тұрмыс айырмасын бейнелейді. Бай кісі сенімді, орнықты, еркін жүріс...
Малыңа сүйенбе, арыңа сүйен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға байлыққа, дәулетке немесе мал-мүлікке ғана арқа сүйеме, ең басты тірегің — ар-ұят...
Арзан болса,
Алушыдан ынсап кетеді.
Қымбат болса,
Сатушыдан ынсап кетеді.
Алушыдан ынсап кетеді.
Қымбат болса,
Сатушыдан ынсап кетеді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал саудадағы әділдік пен ынсаптың сақталуын айтады. Тауар тым арзан болса, алушы «бұдан да а...
Ең көп оқылған
Көңілі пасық ерде дәулет болмас.
**Негізгі мағынасы** Көңілі тар, іштар, пасық адам қанша бай болса да, оның дәулеті береке әкелмейді. Себебі дәулеттің ш...
Бай мен бай құда болса,
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал құдалықтың қоғамдағы әлеуметтік теңдікке де, тұрмыстық айырмашылыққа да тәуелді болатынын...
Жаман атқа жал бітсе,
Жанына торсық байлатпас.
Жаман адамға мал бітсе,
Жанына қоңсы қондырмас.
Жанына торсық байлатпас.
Жаман адамға мал бітсе,
Жанына қоңсы қондырмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман мінезді, сараң, менмен адамға дәулет қонса да, одан игілік күтудің қиын екенін біл...
Телміріп алған теңгеден,
Тер төгіп тапқан теңге жұғымды.
Тер төгіп тапқан теңге жұғымды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адал еңбектің қадірін айтады. Тура мағынасында, біреудің қолына қарап телміріп сұрап алға...
Байдың малы ортақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бай адамның малы көп болғандықтан, оның пайдасын көп адам көреді деген...
Бұл бөлімде ақша, алтын және қарыз жайлы қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Халық даналығы байлықтың өлшемі тек теңге емес, адал еңбек, абырой, үнем мен жауапкершілік екенін астарлап жеткізеді. Ақшаға мастанбау, табысты дұрыс жұмсау, несібе мен ризыққа шүкір ету секілді ойлар жиі айтылады.
Алтын туралы нақылдар оның құнын ғана емес, уақыт пен білім, адамдық қасиет сияқты қымбат дүниелермен салыстырады. Қарыз жайлы мақалдар уәдені орындау, борышты уақытында өтеу, ар-ұятты сақтау мәселесін алға қояды. Осы категориядағы мақал-мәтелдер күнделікті тұрмысқа пайдалы кеңес беріп, қаржылық тәртіп пен парасатты таңдауға шақырады.
Алтын туралы нақылдар оның құнын ғана емес, уақыт пен білім, адамдық қасиет сияқты қымбат дүниелермен салыстырады. Қарыз жайлы мақалдар уәдені орындау, борышты уақытында өтеу, ар-ұятты сақтау мәселесін алға қояды. Осы категориядағы мақал-мәтелдер күнделікті тұрмысқа пайдалы кеңес беріп, қаржылық тәртіп пен парасатты таңдауға шақырады.