Талтаңдасаң талтаңда,
Ақшаң болса қалтаңда.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — адамда ақша болса, ол өзін еркін ұстап, қалтасына сеніп, көңілі орнықты жүреді деген ой. Астарлы мағынасы — дүние-мүлік, дәулет адамның тұрмысын жеңілдеткенімен, адамды жөнсіз паңдыққа, астамшылыққа итермелеуі мүмкін. Яғни байлық барда шіреніп сөйлеу оңай, бірақ ол мінездің көркі емес, сынағы.
Образдар мен теңеулер
«Талтаңдау» сөзі — кердеңдеу, паңдану, өзін өзгеден жоғары ұстау дегенді білдіреді. Ал «қалтаңда ақшаң болса» деген тіркес адамның тіршілігіндегі ең қарапайым байлық белгісін алады. Қалтаның аталуында күнделікті өмірдің шындығы жатыр: ақша бар кезде адам өзін сенімді сезінеді, жоқ кезде әлсірейді. Мақал осы екі күйді әжуа мен ескерту арқылы салыстырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал қаржыға масаттанған, табысы көбейген соң өзгеге менсінбей қарайтын адамдарға қатысты айтылады. Мысалы, біреу жаңа айлық алып, айналасына паңданып сөйлей бастаса, үлкендер «Талтаңдасаң талтаңда, ақшаң болса қалтаңда» деп ескертуі мүмкін. Бұл — байлыққа мастанба, адамдықты жоғалтпа деген ой.
Aqshań bolsa qaltańda.