Ақша, байлық туралы 408
Ақша, алтын, қарыз туралы мақал-мәтелдер байлықтың қадірін, еңбектің өтеуін, қарыздың салмағын ұқтырады.
408
Мақал-мәтел
133.3K
Қаралым
326
Орташа
Сұрыптау:
Кемтар керілмейді, мал-дүниеге берілмейді.
Негізгі мағынасы Кемтар адам керілмейді, яғни жоқ-жітік, таршылық көрген жан тәкаппарлыққа салынып, паңдана алмайды…
Қазына бар жерде жылан бар.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қазына жатқан жерде оны күзететін не қорғайтын жылан бар деген ұғым…
Асусыз болса, таудан без,
Пайдасыз болса, байдан без,
Панасыз болса, сайдан без.
Пайдасыз болса, байдан без,
Панасыз болса, сайдан без.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — ас жоқ жерде тауда да тоқтау қиын, пайдасы жоқ байдан да қайыр болмайды…
Бар қашаған құтылмас,
Жоқ қашаған жеткізбес.
Жоқ қашаған жеткізбес.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қолға түскен, иелікте тұрған нәрсе қашса да, одан толық құтыла алмайды…
Аз көпке, аш тоққа теңгерілді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — аз нәрсе көпке, аш адам тоқ адамға теңелді деген ой. Астарлы мағынасы…
Күнде бір мақал
«Ақша, байлық туралы» сияқты мақалдар күн сайын таңғы 09:00-де Telegram-ға келеді
Етек толғанда тезек кездесер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — етек толып, киім ауырлаған кезде оның ішіне немесе маңына тезек сияқты…
Сараң байлығына жүкші ғана.
Негізгі мағынасы «Сараң байлығына жүкші ғана» деген мақалдың тура мағынасы: сараң адам өз байлығын өзі пайдалана…
Тақыр кедейдің ұйқысы тыныш.
Негізгі мағынасы Тақыр кедейдің ұйқысы тыныш деген сөздің тура мағынасы — дүние-мүлкі жоқ, байлығы аз адамның уайымы да…
Досыңның тонын тойға ки, қасың көрсін,
Ызалансын, жасысын, іші күйсін.
Ызалансын, жасысын, іші күйсін.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның бақыты мен жетістігін көптің көзінше, орнымен көрсетуге болатынын меңзейді. Яғни…
Көмбені не көрген, не көмген алады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: көмбені, яғни жерге жасырылған қазынаны, оны көзбен көрген адам немесе оны…
Елді сөкпе, кенді төкпе.
Негізгі мағынасы Бұл мақал елдің, жұрттың абыройын орынсыз жамандамауды ескертеді. «Елді сөкпе» дегені — өз халқыңды…
Өз қуырдағы өзінде.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — әр нәрсенің өз қуырдағында, өз ыдысында болуы. Астарлы мағынасы — адамның…
Түйе сойып, ешкі сойғаннан дәметеді.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — бір адам түйе сойып тұрып, одан ешкі сойғандай ғана пайда күтеді. Астарлы…
Бақша байлық - бір айлық.
Негізгі мағынасы Бұл мақал бақша өсірудің, яғни жеміс-көкөніс егіп, күтудің пайдасы ұзаққа созылмайтынын, оның бір…
Алып алты, жеп жеті болмайды.
Негізгі мағынасы «Алып алты, жеп жеті болмайды» деген мақал адамның қолындағысын орынсыз шашпау, артық қомағайлыққа…
Тау белгісі таста,
Бай белгісі аста.
Бай белгісі аста.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: тау алыстан тастың көптігімен, тастың берік болуымен білінеді; ал бай адам…
Көктегі жұлдыз жиылса,
Бірден туған Айдай жоқ.
Өңкей жарлы жиылса,
Жалғыз үйлі байдай жоқ.
Бірден туған Айдай жоқ.
Өңкей жарлы жиылса,
Жалғыз үйлі байдай жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — аспанда қанша жұлдыз көп болса да, олардың бір өзі Айдай көркем де жарық…
Қойың болмаса,
Байлықта ойың болмасын.
Байлықта ойың болмасын.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: егер қойың, яғни мал-мүлкің болмаса, байлық туралы көп ойлама дегенді…
Алдың - ұттың, саттың - жұттың.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрсені алдың болсаң — пайда таптың, ал саттың болсаң — жұтқа ұшырадың…
Басы аман , малы түгілдің Құдаймен ісі жоқ.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамның ең алдымен жан амандығын, тыныштығын ойлайтынын білдіреді. Тура мағынасында: басы…
Азын ашпай жарлы өлер,
Көбін ашпай бай өлер.
Көбін ашпай бай өлер.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: кедей адам қолындағы азын да жеп бітірмей, аштан өліп кетуі мүмкін; бай…
Қазына айтсаң, хан қалады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — қазына, байлық, елдің қымбат мүлкі туралы сөз қозғалғанда, тіпті ханның…
Тамақ - байдан , ажал - Алладан .
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — адамның тамағы, несібесі байдан, яғни дәулетті, жағдайлы кісіден келеді…
Жарлы кісі бай болса,
Көтін қоюға жер таппайды.
Бай кісі жарлы болса,
Бетін қоюға жер таппайды.
Көтін қоюға жер таппайды.
Бай кісі жарлы болса,
Бетін қоюға жер таппайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адам өміріндегі байлық пен жоқшылықтың өткінші екенін аңғартады. Бүгінгі бай ертең жарлы…
Тегін кісі таз бола ма?
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: адамға ештеңе тегін келмейді, әр нәрсенің өз құны, өз өтеуі бар. Астарлы…
Азды көпке қосқанның арманы жоқ.
Негізгі мағынасы Азды көпке қосқанның арманы жоқ деген мақал азды — аз мүмкіндікті, шағын табысты, ал көпті — молшылық…
Үш рет жұтаған байда,
Үш рет шабылған ханда қазына қалмайды.
Үш рет шабылған ханда қазына қалмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: байдың мал-мүлкі үш рет талауға түссе, ханның қазынасы үш рет шабылса…
Таутанын тастап барыс ат,
Жаға болар ішікке.
Жаға болар ішікке.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — құнды таутан терісін тастап жіберіп, одан жаға болатын ішік тігуге болады…
Таудағы тайдан табақтағы құйрық артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — тауда жүрген тайдан гөрі, табаққа тартылған құйрықтың пайдасы көбірек…
Ар сатып ырыс жинама.
Негізгі мағынасы Бұл мақал адамға ар-намысын, ұятын, адамдық қадірін дүние мен пайдаға айырбастамауды ескертеді. Тура…
Семіз қозы пышаққа сұранып тұрады.
Негізгі мағынасы «Семіз қозы пышаққа сұранып тұрады» деген мақалдың тура мағынасы — семірген қозы сойылуға дайын…
Пісте қабығы шөңге болмайды,
Сары шақа теңге болмайды.
Сары шақа теңге болмайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақал сыртқы көрінісі ұқсас, бірақ шын мәнінде құны мен қасиеті тең емес екі нәрсені салыстырады…
Барымтаны бай алады,
Пәлесіне жарлы қалады.
Пәлесіне жарлы қалады.
Негізгі мағынасы Барымта сияқты дау-дамайға, кесірлі іске көбіне дәулетті, ықпалды адам араласады да, оның зардабын…
Кедейдің қоржыны толса да, көзі тоймайды.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — кедей адамның қоржынында азын-аулақ дүние болса да, ол соған қанағат…
Майлаған қайысқа ит өш.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: май жағылған қайысқа иттің қызығып, жабыса беруі. Астарлы мағынасы: бір…
Асың болмаса қалбырағың қайда?
Негізгі мағынасы «Асың болмаса қалбырағың қайда?» деген мақалдың тура мағынасы — қазан-ошақтың, ас-суыңның өзі жоқ…
Қолы қысқаның жолы қысқа.
Негізгі мағынасы Қолы қысқа адам — малы, ақшасы, мүмкіндігі аз жан деген тура мағына береді. Астарлы мағынасы бойынша…
Орынсыз жылаған жас - шығын,
Арамға берген ас - шығын.
Арамға берген ас - шығын.
Негізгі мағынасы Бұл мақал орынсыз төгілген қайғы да, орынсыз жұмсалған несібе де зая кететінін айтады. Біріншіден…
Сөз бергеннің сөзіне ерсең,
Басыңа бейнет болады.
Бөз бергеннің бөзін алсаң,
Үстіңе көйлек болады.
Басыңа бейнет болады.
Бөз бергеннің бөзін алсаң,
Үстіңе көйлек болады.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы — біреудің уәдесіне ғана сеніп, соған еріп кетсең, ақыры зиян шегуің…
Барын берген байға сән.
Негізгі мағынасы Барын берген байға сән дегеніміз — қолындағы барын аяп қалмай, жомарттықпен бөлісе білетін адамның…
Ең көп оқылған
Жаман атқа жал бітсе,
Жанына торсық байлатпас.
Жаман адамға мал бітсе,
Жанына қоңсы қондырмас.
Жанына торсық байлатпас.
Жаман адамға мал бітсе,
Жанына қоңсы қондырмас.
Негізгі мағынасы Бұл мақал жаман мінезді, сараң, менмен адамға дәулет қонса да, одан игілік күтудің қиын екенін…
Көңілі пасық ерде дәулет болмас.
Негізгі мағынасы Көңілі тар, іштар, пасық адам қанша бай болса да, оның дәулеті береке әкелмейді. Себебі дәулеттің шын…
Бай мен бай құда болса,
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
Негізгі мағынасы Бұл мақал құдалықтың қоғамдағы әлеуметтік теңдікке де, тұрмыстық айырмашылыққа да тәуелді болатынын…
Жаманнан жарты аяқ ас қалады.
Негізгі мағынасы Жаман адамнан не пайда, не береке шықпайды деген ой айтылады. Тура мағынада: жаман, сараң не пейілі…
Тамыры берген түйеден ,
Тәңір берген тоқты артық.
Тәңір берген тоқты артық.
Негізгі мағынасы Бұл мақалдың тура мағынасы: біреуден сыйға не мұраға келген үлкен мал болғанмен, Алланың нәсіп еткен…
Бұл бөлімде ақша, алтын және қарыз жайлы қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Халық даналығы байлықтың өлшемі тек теңге емес, адал еңбек, абырой, үнем мен жауапкершілік екенін астарлап жеткізеді. Ақшаға мастанбау, табысты дұрыс жұмсау, несібе мен ризыққа шүкір ету секілді ойлар жиі айтылады.
Алтын туралы нақылдар оның құнын ғана емес, уақыт пен білім, адамдық қасиет сияқты қымбат дүниелермен салыстырады. Қарыз жайлы мақалдар уәдені орындау, борышты уақытында өтеу, ар-ұятты сақтау мәселесін алға қояды. Осы категориядағы мақал-мәтелдер күнделікті тұрмысқа пайдалы кеңес беріп, қаржылық тәртіп пен парасатты таңдауға шақырады.
Алтын туралы нақылдар оның құнын ғана емес, уақыт пен білім, адамдық қасиет сияқты қымбат дүниелермен салыстырады. Қарыз жайлы мақалдар уәдені орындау, борышты уақытында өтеу, ар-ұятты сақтау мәселесін алға қояды. Осы категориядағы мақал-мәтелдер күнделікті тұрмысқа пайдалы кеңес беріп, қаржылық тәртіп пен парасатты таңдауға шақырады.