Өзімдікі деген басын ұстайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: адам өзінікін қатты қимай, оны қорғап, бас-көз болып ұстайды. Астарлы мағынасы: әр адам өз пайдасын, өз мүлкін, өз мүддесін бірінші орынға қояды; сондықтан бір нәрсе өзінікі болса, оған жауапкершілік те, қамқорлық та күштірек болады. Бірақ мақал кейде адамның жеке бас пайдасын тым жоғары қоюын да меңзейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «басын ұстайды» тіркесі тікелей бір заттың басынан ұстау емес, оны жібермей, сақтап, бақылап отыру деген бейнелі мағына береді. «Өзімдікі» сөзі адамның өз меншігіне, өз үлесіне, өз жақынына ерекше ықылас танытатынын көрсетеді. Бұл образ адамның ішкі қимастығын, иелік сезімін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал жеке мүлікке де, қызметке де, іске де қатысты айтылады. Мысалы, біреу өз компаниясына тиесілі құжатты өте мұқият сақтап, әр ұсақ-түйегін тексеріп жүреді. Сол кезде «өзімдікі деген басын ұстайды» деуге болады. Яғни адам өзінікін бағалап, жоғалтпауға тырысады. Алайда бұл мақалдың ескерту жағы да бар: тек өз пайдасын ғана ойлап, өзгені елемей кетуге болмайды.