Ақша, байлық туралы 409
Ақша, алтын, қарыз туралы мақал-мәтелдер байлықтың қадірін, еңбектің өтеуін, қарыздың салмағын ұқтырады.
409
Мақал-мәтел
78K
Қаралым
190
Орташа
Сұрыптау:
Бір теңге бие болмайды,
Екі теңге түйе болмайды.
Екі теңге түйе болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал аз қаражатпен үлкен іс бітпейтінін, аздың өзі бірден мол пайдаға айналмайтынын білдіреді....
Ағайын - ащы, мал - тұщы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға кейде туыстың сөзі ауыр тиіп, ал мал-мүлік, дүние қызығы жағымды көрінетінін айтад...
Аларманға алтау аз,
Берерменге бесеу көп.
Берерменге бесеу көп.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алушы адамға алты да аз көрінеді, ал беруші адамға бесеу де көп болып...
Тоқшылықта жеген тоқпан жілік,
Ашаршылықта көзіңнен бұл-бұл ұшар.
Ашаршылықта көзіңнен бұл-бұл ұшар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірдің екі түрлі кезеңін салыстырады: тоқшылық пен ашаршылық. Тура мағынасында, тоқ кезі...
Борыш көркі - төлеген.
**Негізгі мағынасы** «Борыш көркі — төлеген» деген мақал қарыздың да, уәденің де сәні оны дер кезінде өтеуде екенін біл...
Қарыз күліп кіріп, жылап шығады.
**Негізгі мағынасы** Қарыз алу алғашында жеңіл, тіпті қуанышты көрінеді: адамға қажет нәрсені дереу алуға мүмкіндік бере...
Маған жоқ майлы омыртқа,
Көзден ұшты-ау томыртқа.
Көзден ұшты-ау томыртқа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ашкөздік пен қанағатсыздықты әжуа етеді. Тура мағынада: майлы омыртқа жоқ болған соң, көз...
Төрт тұрманы түгел бай,
Тырнақтай тарту алады.
Тырнақтай тарту алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: төрт құралы, малы не дәулеті түгел бай адам кішкентай ғана тарту жасай...
Байлың түбі - бақыл,
Қазына түбі - ақыл.
Қазына түбі - ақыл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал байлықтың да, қазынаның да шын қадірі ақыл мен қанағатта екенін айтады. Тура мағынада қар...
Теңге - тиыннан, тұлпар - құлыннан.
**Негізгі мағынасы** Теңге тиыннан құралады, ал үлкен істердің бастауы да ұсақ нәрседен басталады. Мақалдың тура мағынас...
Алажағым кетсе де, айтажағым кетпесін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамда дүние-мүлік, мал, не басқа да артық қазына азайса да, ең қымбат...
Артын қысқан бай болар.
**Негізгі мағынасы** Артын қысқан бай болар деген мақал сырттай тарылып, қысыла жүрсе де, үнемшіл, есеппен өмір сүрген а...
Баймен құда болсаң, шіренер,
Жарлымен құда болсаң, тіленер.
Жарлымен құда болсаң, тіленер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бай адаммен құдандалы болсаң, оның дәулеті мен мансабына сүйеніп, өзің де шіреніп, паңдан...
Дәулетіне сәулеті сай,
Сәулетіне дәулеті сай.
Сәулетіне дәулеті сай.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адам мен елдің ішкі байлығы мен сыртқы көрінісі жарасса, өмірі де, тіршілігі де үйлесімді...
Жанын аямаған жау алады,
Малын аямаған дау алады.
Малын аямаған дау алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам жанын сақтамай, басын қатерге тіксе, жауға жем болуы мүмкін; ал м...
Ең көп оқылған
Көңілі пасық ерде дәулет болмас.
**Негізгі мағынасы** Көңілі тар, іштар, пасық адам қанша бай болса да, оның дәулеті береке әкелмейді. Себебі дәулеттің ш...
Жаман атқа жал бітсе,
Жанына торсық байлатпас.
Жаман адамға мал бітсе,
Жанына қоңсы қондырмас.
Жанына торсық байлатпас.
Жаман адамға мал бітсе,
Жанына қоңсы қондырмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман мінезді, сараң, менмен адамға дәулет қонса да, одан игілік күтудің қиын екенін біл...
Бай мен бай құда болса,
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал құдалықтың қоғамдағы әлеуметтік теңдікке де, тұрмыстық айырмашылыққа да тәуелді болатынын...
Телміріп алған теңгеден,
Тер төгіп тапқан теңге жұғымды.
Тер төгіп тапқан теңге жұғымды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адал еңбектің қадірін айтады. Тура мағынасында, біреудің қолына қарап телміріп сұрап алға...
Байдың малы ортақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бай адамның малы көп болғандықтан, оның пайдасын көп адам көреді деген...
Бұл бөлімде ақша, алтын және қарыз жайлы қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Халық даналығы байлықтың өлшемі тек теңге емес, адал еңбек, абырой, үнем мен жауапкершілік екенін астарлап жеткізеді. Ақшаға мастанбау, табысты дұрыс жұмсау, несібе мен ризыққа шүкір ету секілді ойлар жиі айтылады.
Алтын туралы нақылдар оның құнын ғана емес, уақыт пен білім, адамдық қасиет сияқты қымбат дүниелермен салыстырады. Қарыз жайлы мақалдар уәдені орындау, борышты уақытында өтеу, ар-ұятты сақтау мәселесін алға қояды. Осы категориядағы мақал-мәтелдер күнделікті тұрмысқа пайдалы кеңес беріп, қаржылық тәртіп пен парасатты таңдауға шақырады.
Алтын туралы нақылдар оның құнын ғана емес, уақыт пен білім, адамдық қасиет сияқты қымбат дүниелермен салыстырады. Қарыз жайлы мақалдар уәдені орындау, борышты уақытында өтеу, ар-ұятты сақтау мәселесін алға қояды. Осы категориядағы мақал-мәтелдер күнделікті тұрмысқа пайдалы кеңес беріп, қаржылық тәртіп пен парасатты таңдауға шақырады.