Сен дүние, молға сұқтанасың,
Ажал саған сұқтанады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның дүние-мүлікке, байлыққа, молшылыққа қызығып, көз тігуін ескертеді. Тура мағынасында — адам дүниеге сұқтанады, ал астарлы мағынасы — дүниеқоңыздық пен ашкөздік түбі жақсылыққа апармайды. Адам қанша жиғанымен, өлім бәрібір одан күштірек екенін аңғартады. Яғни байлыққа тым байланып қалма, өмірдің өткінші екенін ұмытпа деген ой айтылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «дүние, мол» сөзі — байлық, мал-мүлік, қызықтың бәрін білдіреді. «Сұқтану» — бір нәрсеге құнығып, қызыға қарау, көзі түсу. Ал «ажал саған сұқтанады» деген тіркес өлімнің адамға жақын екенін, байлықтан да, мансаптан да ешкімді айырмайтынын бейнелейді. Бұл жерде ажал адамға қарсы тұрған күш ретінде алынған. Образ өте өткір: адам байлыққа қараса, өлім де адамға қарайды.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал материалдық құндылыққа тым беріліп кетпеуді, өмірдің мәнін тек ақша мен мүлікпен өлшемеуді ескертеді. Мысалы, бір адам бар күшін тек табыс жинауға жұмсап, денсаулығын, отбасын, тыныштығын ұмытса, кейін өкініп қалуы мүмкін. Сондықтан бұл мақал адамды қанағатқа, сабырға және өмірдің қадірін білуге шақырады.
Ajal saǵan suqtanady.