Сараң - малдың құлы.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Сараң - малдың құлы» деген мақалдың тура мағынасы: сараң адам мал-мүлкін өзіне қызмет еткізудің орнына, сол байлыққа өзі бағынышты болып қалады. Астарлы мағынасы — дүниеге шектен тыс байланып, пайдасын да, рахатын да көрмей, тек жинай беретін адам еркіндігін жоғалтады. Ондай кісі байлықты игермейді, керісінше байлық оны билейді. Мақал адамға малды құрал ретінде ұстап, оны орынды жұмсауды ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «мал» тек төрт түлік қана емес, жалпы дүние-мүлік, байлық ұғымын білдіреді. Ал «құл» сөзі адамның еркі жоқ, бір нәрсеге тәуелді күйін көрсетеді. Яғни сараңдық адамды ішкі еркіндігінен айырып, дүниеқоңыздыққа түсіреді деген ой берілген. Бұл жерде байлықтың өзі емес, оған шектен тыс байланып қалу сыналады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал ақшаға, дүние жинауға немесе пайда қуалауға тым беріліп кеткен адамға қатысты айтылады. Мысалы, кейбір адам жалақысын үнемдеп қана қоймай, өзіне де, отбасысына да қажет нәрсеге жұмсамай, барын сақтай береді. Сол кезде оны «малдың құлы» деп сипаттауға болады, өйткені ол ақшаны билемей, ақша оны билеп тұр.