Орынсыз жылаған жас - шығын,
Арамға берген ас - шығын.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал орынсыз төгілген қайғы да, орынсыз жұмсалған несібе де зая кететінін айтады. Біріншіден, қажетсіз жылау адамға да, ортаға да пайда әкелмейді, тек күш-қуатты азайтады. Екіншіден, арам жолмен келген немесе лайықсыз адамға берілген ас та берекесіз болады. Астарында әр істің өз орны, өз мөлшері бар, ал орынсыз әрекет босқа кететінін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "жас" — тек көз жасы емес, адамның ішкі күйі, қайғысы мен мұңының белгісі. "Шығын" сөзі оның босқа кеткенін, пайдасыз жұмсалғанын білдіреді. "Ас" — ырыс, береке, адал несібе нышаны. Ал "арамға берген ас" — еңбектің қадірін білмей, дұрыс емес іске жұмсалған дүние. Мақал екі түрлі бейнемен адамды ысыраптан, орынсыз эмоциядан сақтандырады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал ақшаны, уақытты, күшті босқа шашпау керек деген ойға сай қолданылады. Мысалы, адам негізсіз ұсақ нәрсеге уайымдап, күні бойы күйзеліске түссе, бұл оның оқуына не жұмысына кесірін тигізеді. Сол сияқты, табыс тапқан адам оны жөнсіз жерге жұмсамай, адал әрі пайдалы іске бағыттауы керек.
Aramǵa bergen as - shyǵyn.