Ақша, байлық туралы 409
Ақша, алтын, қарыз туралы мақал-мәтелдер байлықтың қадірін, еңбектің өтеуін, қарыздың салмағын ұқтырады.
409
Мақал-мәтел
126.2K
Қаралым
308
Орташа
Сұрыптау:
Қазы мен қарта жедім, аузымда жоқ,
Мақпал мен парша кидім, иінімде жоқ.
Мақпал мен парша кидім, иінімде жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал дүниедегі өткінші қызық пен жалған сән-салтанаттың баянсыз екенін аңғартады. Адам бір ке...
Құданың тайын алғың келсе,
Құлынды биесін сұра.
Құлынды биесін сұра.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал бір нәрсенің шын бағасын, болашақтағы пайдасын ойла дегенді білдіреді. Тура мағынасында,...
Төрт тұрманы түгел бай,
Тырнақтай тарту алады.
Тырнақтай тарту алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: төрт құралы, малы не дәулеті түгел бай адам кішкентай ғана тарту жасай...
Жемес жерде ет бар,
Ішпес жерде су бар.
Ішпес жерде су бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — кей жерде сырттай қарағанда ас-тағам жоқ сияқты көрінгенмен, шын мәнін...
Алтынды ала білген бөле де біледі.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — алтынды қолына алған адам оны қалай ұстауды, қалай бағалауды білуі кер...
Малға жарлылық - жарлылық,
Ақылға жарлылық - сорлылық.
Ақылға жарлылық - сорлылық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: малың аз болса, тұрмысың тар болуы мүмкін, бірақ ақылдың аздығы одан д...
Ұры малға байымайды,
Қомағай асқа жарымайды.
Қомағай асқа жарымайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ұрлықпен жиған малдың берекесі болмайды, ал тойымсыз адам қанша ас жесе...
Бай атқа мінсе,
«Құтты болсын!» - дейді.
Жарлы атқа мінсе,
<<Қайдан алдың?» - дейді.
«Құтты болсын!» - дейді.
Жарлы атқа мінсе,
<<Қайдан алдың?» - дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел ішіндегі теңсіздікті, бай мен жарлыға деген екі түрлі көзқарасты әшкерелейді. Бай адам...
Шашу оңай, жинау қиын.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бір нәрсені быт-шыт қылып шашып жіберу оп-оңай, ал оны қайта жинап, ре...
Артын қысқан бай болар.
**Негізгі мағынасы** Артын қысқан бай болар деген мақал сырттай тарылып, қысыла жүрсе де, үнемшіл, есеппен өмір сүрген а...
Жанын аямаған жау алады,
Малын аямаған дау алады.
Малын аямаған дау алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам жанын сақтамай, басын қатерге тіксе, жауға жем болуы мүмкін; ал м...
Ас барында дос жоқ,
Ат барында той жоқ.
Ат барында той жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырт көзге қарапайым көрінгенмен, астарында өмір шындығы жатыр. Адамның қолында ас-дәулет...
Жақсы - арына құл,
Жаман - малына құл.
Жаман - малына құл.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жақсы адам өз арына, яғни ұятына, намысына, адамдық қалпына бағынып өм...
Ағайын ащы, мал тұщы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: ағайын-туыс кейде ащы сөз айтып, шындықты бетке басуы мүмкін, ал мал, д...
Бір теңге бие болмайды,
Екі теңге түйе болмайды.
Екі теңге түйе болмайды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал аз қаражатпен үлкен іс бітпейтінін, аздың өзі бірден мол пайдаға айналмайтынын білдіреді....
Ең көп оқылған
Жаман атқа жал бітсе,
Жанына торсық байлатпас.
Жаман адамға мал бітсе,
Жанына қоңсы қондырмас.
Жанына торсық байлатпас.
Жаман адамға мал бітсе,
Жанына қоңсы қондырмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман мінезді, сараң, менмен адамға дәулет қонса да, одан игілік күтудің қиын екенін біл...
Көңілі пасық ерде дәулет болмас.
**Негізгі мағынасы** Көңілі тар, іштар, пасық адам қанша бай болса да, оның дәулеті береке әкелмейді. Себебі дәулеттің ш...
Бай мен бай құда болса,
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал құдалықтың қоғамдағы әлеуметтік теңдікке де, тұрмыстық айырмашылыққа да тәуелді болатынын...
Жаманнан жарты аяқ ас қалады.
**Негізгі мағынасы** Жаман адамнан не пайда, не береке шықпайды деген ой айтылады. Тура мағынада: жаман, сараң не пейілі...
Тамыры берген түйеден ,
Тәңір берген тоқты артық.
Тәңір берген тоқты артық.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: біреуден сыйға не мұраға келген үлкен мал болғанмен, Алланың нәсіп етке...
Бұл бөлімде ақша, алтын және қарыз жайлы қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Халық даналығы байлықтың өлшемі тек теңге емес, адал еңбек, абырой, үнем мен жауапкершілік екенін астарлап жеткізеді. Ақшаға мастанбау, табысты дұрыс жұмсау, несібе мен ризыққа шүкір ету секілді ойлар жиі айтылады.
Алтын туралы нақылдар оның құнын ғана емес, уақыт пен білім, адамдық қасиет сияқты қымбат дүниелермен салыстырады. Қарыз жайлы мақалдар уәдені орындау, борышты уақытында өтеу, ар-ұятты сақтау мәселесін алға қояды. Осы категориядағы мақал-мәтелдер күнделікті тұрмысқа пайдалы кеңес беріп, қаржылық тәртіп пен парасатты таңдауға шақырады.
Алтын туралы нақылдар оның құнын ғана емес, уақыт пен білім, адамдық қасиет сияқты қымбат дүниелермен салыстырады. Қарыз жайлы мақалдар уәдені орындау, борышты уақытында өтеу, ар-ұятты сақтау мәселесін алға қояды. Осы категориядағы мақал-мәтелдер күнделікті тұрмысқа пайдалы кеңес беріп, қаржылық тәртіп пен парасатты таңдауға шақырады.