Ақша, байлық туралы 409
Ақша, алтын, қарыз туралы мақал-мәтелдер байлықтың қадірін, еңбектің өтеуін, қарыздың салмағын ұқтырады.
409
Мақал-мәтел
59.5K
Қаралым
145
Орташа
Сұрыптау:
Барында батып іш, жоғында сатып іш.
**Негізгі мағынасы** Бар кезде барды қадірлеп, жоқ кезде қолда барды ұқыпты пайдалану керек деген ой айтылады. Мақалдың...
Кімнің тарысы піссе, соның тауығы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: кімнің тарысы піскен болса, сол адамның тауықтары соған жиналады, яғни...
Пейілі кедей байдан сақтан.
**Негізгі мағынасы** «Пейілі кедей байдан сақтан» деген мақал сырттай бай көрінген адамның мінезі тар, ниеті жаман болс...
Алажағым кетсе де, айтажағым кетпесін.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адамда дүние-мүлік, мал, не басқа да артық қазына азайса да, ең қымбат...
Менмен бай Құдайға да ауыз салады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал менмен, тәкаппар, өзін тым жоғары санайтын бай адам туралы айтады. Тура мағынасында, байл...
Аз ақшаға алданып,
Өнбес іске жалданба.
Өнбес іске жалданба.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамды азғантай пайдаға қызығып, түбі жоқ, берекесіз іске кірмеуге шақырады. Тура мағынас...
Түйені түгімен,
Нарды жүгімен жейді.
Нарды жүгімен жейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — түйені де, нарды да толық күйінде, түгімен не жүгiмен жеу мүмкін емес...
Қазы мен қарта жедім, аузымда жоқ,
Мақпал мен парша кидім, иінімде жоқ.
Мақпал мен парша кидім, иінімде жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал дүниедегі өткінші қызық пен жалған сән-салтанаттың баянсыз екенін аңғартады. Адам бір ке...
Ақшада көз жоқ.
**Негізгі мағынасы** «Ақшада көз жоқ» деген мақал ақшаның өзінде ар-ұят, мейірім, талғам болмайтынын білдіреді. Яғни ақ...
Жасауы бар қыздың күйеуі жуас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жасауымен, яғни қалыңмалдан бөлек үйге алып баратын дүние-мүлкімен бар...
Маған жоқ майлы омыртқа,
Көзден ұшты-ау томыртқа.
Көзден ұшты-ау томыртқа.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ашкөздік пен қанағатсыздықты әжуа етеді. Тура мағынада: майлы омыртқа жоқ болған соң, көз...
Зекетсіздің малы арам,
Тілсіздің дауы арам.
Тілсіздің дауы арам.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — зекет бермеген малдың берекесі жоқ, ал тілін таппай, сөзге тоқтамайтын...
Мал жисаң қонысың ,
Ас жисаң ,ыдысын тап.
Ас жисаң ,ыдысын тап.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал әр нәрсенің өз орны, өз қажеті болатынын айтады. Мал жиған адамға қоныс, жайылым, қора с...
Түйе қонаққа сойылмайды.
**Негізгі мағынасы** Түйе қонақ келген сайын сойылатын мал емес. Бұл мақалдың тура мағынасы — түйе өте қымбат, бағалы тү...
Жарлымен құда болғанша,
Баймен барымталас бол.
Баймен барымталас бол.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — кедей адаммен құдандалы болғаннан гөрі, бай адаммен тартысқа, қақтығыс...
Ең көп оқылған
Көңілі пасық ерде дәулет болмас.
**Негізгі мағынасы** Көңілі тар, іштар, пасық адам қанша бай болса да, оның дәулеті береке әкелмейді. Себебі дәулеттің ш...
Бай мен бай құда болса,
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал құдалықтың қоғамдағы әлеуметтік теңдікке де, тұрмыстық айырмашылыққа да тәуелді болатынын...
Жаман атқа жал бітсе,
Жанына торсық байлатпас.
Жаман адамға мал бітсе,
Жанына қоңсы қондырмас.
Жанына торсық байлатпас.
Жаман адамға мал бітсе,
Жанына қоңсы қондырмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман мінезді, сараң, менмен адамға дәулет қонса да, одан игілік күтудің қиын екенін біл...
Телміріп алған теңгеден,
Тер төгіп тапқан теңге жұғымды.
Тер төгіп тапқан теңге жұғымды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адал еңбектің қадірін айтады. Тура мағынасында, біреудің қолына қарап телміріп сұрап алға...
Байдың малы ортақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бай адамның малы көп болғандықтан, оның пайдасын көп адам көреді деген...
Бұл бөлімде ақша, алтын және қарыз жайлы қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Халық даналығы байлықтың өлшемі тек теңге емес, адал еңбек, абырой, үнем мен жауапкершілік екенін астарлап жеткізеді. Ақшаға мастанбау, табысты дұрыс жұмсау, несібе мен ризыққа шүкір ету секілді ойлар жиі айтылады.
Алтын туралы нақылдар оның құнын ғана емес, уақыт пен білім, адамдық қасиет сияқты қымбат дүниелермен салыстырады. Қарыз жайлы мақалдар уәдені орындау, борышты уақытында өтеу, ар-ұятты сақтау мәселесін алға қояды. Осы категориядағы мақал-мәтелдер күнделікті тұрмысқа пайдалы кеңес беріп, қаржылық тәртіп пен парасатты таңдауға шақырады.
Алтын туралы нақылдар оның құнын ғана емес, уақыт пен білім, адамдық қасиет сияқты қымбат дүниелермен салыстырады. Қарыз жайлы мақалдар уәдені орындау, борышты уақытында өтеу, ар-ұятты сақтау мәселесін алға қояды. Осы категориядағы мақал-мәтелдер күнделікті тұрмысқа пайдалы кеңес беріп, қаржылық тәртіп пен парасатты таңдауға шақырады.