Ақша, байлық туралы 409
Ақша, алтын, қарыз туралы мақал-мәтелдер байлықтың қадірін, еңбектің өтеуін, қарыздың салмағын ұқтырады.
409
Мақал-мәтел
101.2K
Қаралым
247
Орташа
Сұрыптау:
Жанын аямаған жау алады,
Малын аямаған дау алады.
Малын аямаған дау алады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — адам жанын сақтамай, басын қатерге тіксе, жауға жем болуы мүмкін; ал м...
Аты бардың тынысы бар,
Асы бардың ырысы бар.
Асы бардың ырысы бар.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — аты, малы бар адамның тынысы кең, өмірі жеңіл деген ойды білдіреді. А...
Қызды жеңге,
Жеңгені теңге бұзады.
Жеңгені теңге бұзады.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы жоққа жуық, ал астарлы мағынасы өте терең. Мұнда қыз баланың да, жеңгені...
Қызыл дүние - көздің құрты.
**Негізгі мағынасы** «Қызыл дүние - көздің құрты» деген мақалдың тура мағынасы — көзге көркем, жарқыраған, қызық дүниел...
Теңгелі жерде теңдік жоқ.
**Негізгі мағынасы** Теңгелі жерде теңдік жоқ деген сөздің тура мағынасы — ақша бар жерде әділдік әлсірейді, байлық арал...
Ас барында дос жоқ,
Ат барында той жоқ.
Ат барында той жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал сырт көзге қарапайым көрінгенмен, астарында өмір шындығы жатыр. Адамның қолында ас-дәулет...
Малыңа сүйенбе, арыңа сүйен.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адамға байлыққа, дәулетке немесе мал-мүлікке ғана арқа сүйеме, ең басты тірегің — ар-ұят...
Еңбексіз тапқан мал есепсіз кетер.
**Негізгі мағынасы** Еңбексіз келген дүние тұрақтамайды, оңай табылған малдың қадірі де аз болады. Адам маңдай терімен т...
Жасауы бар қыздың күйеуі жуас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жасауымен, яғни қалыңмалдан бөлек үйге алып баратын дүние-мүлкімен бар...
Сақтағаныңды жесең, сағынғаның келер.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы: жинап, сақтап қойған дүниеңді орнымен жұмсасаң, сол еңбегіңнің, қорыңны...
Түйе қонаққа сойылмайды.
**Негізгі мағынасы** Түйе қонақ келген сайын сойылатын мал емес. Бұл мақалдың тура мағынасы — түйе өте қымбат, бағалы тү...
Барында батып іш, жоғында сатып іш.
**Негізгі мағынасы** Бар кезде барды қадірлеп, жоқ кезде қолда барды ұқыпты пайдалану керек деген ой айтылады. Мақалдың...
Бай атқа мінсе,
«Құтты болсын!» - дейді.
Жарлы атқа мінсе,
<<Қайдан алдың?» - дейді.
«Құтты болсын!» - дейді.
Жарлы атқа мінсе,
<<Қайдан алдың?» - дейді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал ел ішіндегі теңсіздікті, бай мен жарлыға деген екі түрлі көзқарасты әшкерелейді. Бай адам...
Бәсеке, байлық кімде жоқ,
Бірде бар да, бірде жоқ.
Бірде бар да, бірде жоқ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал өмірде байлық та, мүмкіндік те, жарыс пен бәсеке де бір орында тұрмайтынын білдіреді. Бір...
Дүниеқор - дүниенің құлы.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — дүниеге, байлыққа тым әуес адам сол байлықтың соңынан құлдай жүгіріп к...
Ең көп оқылған
Жаман атқа жал бітсе,
Жанына торсық байлатпас.
Жаман адамға мал бітсе,
Жанына қоңсы қондырмас.
Жанына торсық байлатпас.
Жаман адамға мал бітсе,
Жанына қоңсы қондырмас.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал жаман мінезді, сараң, менмен адамға дәулет қонса да, одан игілік күтудің қиын екенін біл...
Көңілі пасық ерде дәулет болмас.
**Негізгі мағынасы** Көңілі тар, іштар, пасық адам қанша бай болса да, оның дәулеті береке әкелмейді. Себебі дәулеттің ш...
Бай мен бай құда болса,
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
Ортасында жорға жүреді.
Жарлы мен жарлы құда болса,
Ортасында дорба жүреді.
Бай мен кедей құда болса,
Өзара зорға-зорға жүреді.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал құдалықтың қоғамдағы әлеуметтік теңдікке де, тұрмыстық айырмашылыққа да тәуелді болатынын...
Телміріп алған теңгеден,
Тер төгіп тапқан теңге жұғымды.
Тер төгіп тапқан теңге жұғымды.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақал адал еңбектің қадірін айтады. Тура мағынасында, біреудің қолына қарап телміріп сұрап алға...
Байдың малы ортақ.
**Негізгі мағынасы** Бұл мақалдың тура мағынасы — бай адамның малы көп болғандықтан, оның пайдасын көп адам көреді деген...
Бұл бөлімде ақша, алтын және қарыз жайлы қазақ мақал-мәтелдері топтастырылған. Халық даналығы байлықтың өлшемі тек теңге емес, адал еңбек, абырой, үнем мен жауапкершілік екенін астарлап жеткізеді. Ақшаға мастанбау, табысты дұрыс жұмсау, несібе мен ризыққа шүкір ету секілді ойлар жиі айтылады.
Алтын туралы нақылдар оның құнын ғана емес, уақыт пен білім, адамдық қасиет сияқты қымбат дүниелермен салыстырады. Қарыз жайлы мақалдар уәдені орындау, борышты уақытында өтеу, ар-ұятты сақтау мәселесін алға қояды. Осы категориядағы мақал-мәтелдер күнделікті тұрмысқа пайдалы кеңес беріп, қаржылық тәртіп пен парасатты таңдауға шақырады.
Алтын туралы нақылдар оның құнын ғана емес, уақыт пен білім, адамдық қасиет сияқты қымбат дүниелермен салыстырады. Қарыз жайлы мақалдар уәдені орындау, борышты уақытында өтеу, ар-ұятты сақтау мәселесін алға қояды. Осы категориядағы мақал-мәтелдер күнделікті тұрмысқа пайдалы кеңес беріп, қаржылық тәртіп пен парасатты таңдауға шақырады.