Пейілі кедей байдан сақтан.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Пейілі кедей байдан сақтан» деген мақал сырттай бай көрінген адамның мінезі тар, ниеті жаман болса, одан қауіп болатынын ескертеді. Яғни мал-мүлкі көп адамның бәрі бірдей жомарт, адал немесе сенімді бола бермейді. Адамды байлығы емес, пейілі мен адамгершілігі бағалайды. Астарлы мағынасы — сараң, өз пайдасын ғана ойлайтын, ішкі дүниесі жұтаң адамнан абай бол деген сөз.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «бай» сөзі тек дәулетті адамды ғана емес, қолында билігі, мүмкіндігі бар адамды да білдіреді. Ал «пейілі кедей» тіркесі рухани жұтаңдықты, кеңдік пен мейірімнің жоқтығын көрсетеді. Мұнда байлық пен пейіл қарсы қойылған: дүние мол болса да, көңіл тар болуы мүмкін. Халық осылайша сыртқы жылтырға алданбауға шақырады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды бизнес, қызмет, қарым-қатынас кезінде қолдануға болады. Мысалы, кейбір адам бай немесе беделді болып көрінгенімен, уәдесінде тұрмай, басқаны алдауы мүмкін. Сондай кезде «Пейілі кедей байдан сақтан» деп, адамды сырт келбетіне емес, ісі мен ниетіне қарап бағалаған дұрыс екенін айтамыз.