Сараң санға қосылмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Сараң адам есепке де, көптің ортасына да сыймайды деген сөз. Мұнда тура мағынада «санға қосылмайды» деу — біреудің санына кірмейді, қатарға ілеспейді дегенді білдіреді. Астарлы мағынасы — сараңдық адамның беделін түсіріп, оны жұрттан оқшау қояды. Қолы ашық, жомарт адам елге жақын болса, сараң кісі өз пайдасын ғана ойлап, сыйдан да, сенімнен де алыстайды.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «сан» сөзі тек қарапайым есеп емес, халықтың ортақ қатарын, ел ішіндегі қадірлі орынды білдіреді. «Қосылмайды» деген тіркес адамның бірлікке, кең пейілге, ортақ іске жарамсыз екенін аңғартады. Сараңдық — тек ақшаға қысылу емес, жүректің тарлығы, мінездің шолақтығы. Сондықтан бұл жерде сараң адам көрінгенімен, шын мәнінде көптің құрметіне ілінбейтін жан ретінде бейнеленеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал адамдардың аралас-құралас өмірінде, әсіресе ортақ жұмыс пен достық қарым-қатынаста жиі қолданылады. Мысалы, бір топ адам ортақ сыйлыққа ақша жинағанда, үнемі қатыспай, тек пайдасын күтетін кісіге «сараң санға қосылмайды» деп ескерту айтуға болады. Яғни, қоғамда орны бар болу үшін жомарттық, ынтымақ және бөлісе білу қажет.