Сөз бергеннің сөзіне ерсең,
Басыңа бейнет болады.
Бөз бергеннің бөзін алсаң,
Үстіңе көйлек болады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — біреудің уәдесіне ғана сеніп, соған еріп кетсең, ақыры зиян шегуің мүмкін. Ал саған дайын, нақты пайда беретін нәрсені қабылдасаң, ол өзіңе шын игілік болады. Астарлы мағынасы: бос уәде мен жылтыр сөзге алданып қалма, істің нәтижесіне, нақтылы пайдасына қара деген ой айтылады. Қазақ танымында уәдесі желге ұшатын адамнан гөрі ісімен дәлелдейтін кісінің сөзі өтімді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «сөз берген» — көп уәде беретін, бірақ орындалуы күмәнді адам бейнесі. «Бейнет» — сол сенімнің ақталмауынан туатын қиындық, өкініш. Ал «бөз берген» — қолыңдағы бар, шын нәрсені ұсынған кісі. «Бөз» мен «көйлек» қарапайым киім арқылы өмірдегі нақты пайда мен тұрмыстық қажет бейнеленген. Яғни құр сөзден гөрі, нақты нәрсенің құны жоғары.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе жұмыс, сауда, оқу немесе интернеттегі ұсыныстарға қатысты қолданылады. Мысалы, бір адам «ертең міндетті түрде ақша табасың» деп уәде еткен желідегі күмәнді жобаға сеніп, ақшасынан айырылса, ол осы мақалдың мәнін кеш түсінеді. Ал нақты құжатпен, шартпен берілген ұсыныс сенімдірек болады.
Basyńa beınet bolady.
Bóz bergenniń bózin alsań,
Ústińe kóılek bolady.