Өзіңде асың болса,
Біреуде қасың бар ма?
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамда өз ырысы, несібесі, тіршілігі бар болса, оны әлдекімнің қас-қабағына, сыртқы көмегіне телімей, өз жағдайыңды бағала дегенді білдіреді. Тура мағынада: ас-суы бар адамның аш қалмайтыны айтылады. Астарлы мағынада: өзіңде барды қанағат етіп, біреуге жалтақтамай өмір сүру керек; қолында бары бар адамға сырттың қабағы аса шешуші емес.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ас» — тек тамақ емес, жалпы ырыс, баршылық, күнкөріс нышаны. «Қас» сөзі тура мағынада адамның қабағы, көңіл күйі болса, астарында біреудің ықыласы, бағасы, назары жатыр. Яғни мақал адамның өз несібесі болса, өзгенің көңілін күтіп отырудың қажеті шамалы екенін бейнелейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал өз еңбегімен тапқан табысына, дербес тіршілігіне сенетін адамға қатысты айтылады. Мысалы, студент жазғы демалыста жұмыс істеп, өз оқу ақысын өзі жинаса, ата-анасына немесе өзгеге арқа сүйемей, өз жолын тапқан болады. Сонда үлкендер: «Өзіңде асың болса, біреуде қасың бар ма?» деп, тәуелсіздік пен қанағатты еске салады.
Bireýde qasyń bar ma?